Hooggevoelig: Veel woorden, maar daden?

Eén van de kenmerken van HSP-zijn is de neiging om alles grondig uit te zoeken en uit te pluizen. Je blijft net zo lang gegevens verzamelen en de kat uit de boom kijken tot je zeker genoeg bent van je zaak om een beslissing te durven nemen. En vaak, net als je denkt dat je genoeg weet, schiet je weer iets nieuws te binnen dat je eerst nog even wilt uitzoeken en... Kortom de neiging om het nemen van die beslissing al dan niet bewust voor je uit te blijven schuiven is groot. En het maakt niet uit of het gaat om iets dat je reuze leuk vindt en waar je echt zin in hebt, of dat het iets betreft waar je tegenop ziet, alleen zul je in dat laatste geval natuurlijk specifiek op zoek zijn naar informatie die je tegenzin bevestigt en je daarmee de nodige munitie voor uitvluchten oplevert.

Maar laten we het houden op iets waar je zin in hebt, bijvoorbeeld, je hebt bedacht dat je dolgraag iets voor de mensheid wilt doen: je hebt besloten dat je als vrijwilliger bij een voedselbank wilt gaan werken. Je hebt er zin in en in gedachten zie je jezelf al vol overgave voedselpakketten uitdelen aan de vele mensen die, vaak aan het einde van hun financiële en emotionele latijn, aankloppen voor een beetje extra eten. In je fantasie zie je het al helemaal voor je: hoe je ze dat pakket aanreikt, ze een warme glimlach schenkt en, in sommige gavallen, ook nog een bemoedigend woordje toespreekt. Ja, je bent opgetogen over je voornemen en je raakt er steeds meer van overtuigd dat je op die manier je steentje bij wilt dragen. Je vertelt het zelfs vol entousiasme aan je familie en vrienden.

Ondertussen gaat je leven verder: je werk, je relatie, je hond, je ouders, boodschappen, die cursus één avond per week, en van tijd tot tijd gaan je gedachten terug naar je mooie plan... Ja hoor, je vindt het nog steeds een super goed idee, en je wilt het ook echt. Grappig genoeg wordt dat fantasiebeeld van jou zoals je daar lekker bezig bent en die pakketten uitreikt steeds sterker, zo sterk zelfs dat het, telkens wanneer je jezelf in gedachten zo bezig ziet, bijna lijkt alsof je er al echt werkt.

Vroeger of later vraagt iemand naar je vrijwilligersbaantje, want het lijkt hem of haar ook wel wat. Dat is het moment waarop je, mogelijk een tikje beschaamd, moet toegeven dat je het nog steeds van plan bent maar dat je er nog niet aan bent toegekomen...

De beste voornemens

We zijn meesters in goede voornemens; de meeste mensen zijn dat en je hoeft er niet eens hoogsensitief voor te zijn. Het jammere is alleen dat voornemens, hoe goed en nobel ze ook mogen zijn, niet tellen. Ze tellen niet, want ze zijn geen realiteit. Niemand kan zien wat er allemaal voor moois en edels in jouw hoofd zit. We worden beoordeeld op onze daden, op wat we neerzetten in de wereld, op onze voornemens die tot realiteit zijn geworden.

Het is een feit dat het voor veel HSP's niet meevalt om in beweging te komen: iets nieuws beginnen is moeilijk, in de eerste plaats alleen al vanwege de enorme hoeveelheid nieuwe informatie die erbij komt kijken, en ten tweede omdat iets nieuws doen doorgaans een verandering met zich meebrengt. Logisch dus dat het veel makkelijker en plezieriger is om lekker in je vertrouwde comfortzone te blijven zitten fantaseren. Immers, zo lang je daar maar veilig kunt blijven toeven, kun je zelf bepalen hoe veel nieuwe informatie je toe wilt laten. We hebben het al vaker gezegd: het is niet makkelijk om uit je comfortzone te komen. Dat wil niet zeggen dat er geen truukjes zouden zijn om hetgeen je je hebt voorgesteld om te zetten in realiteit; om daarwerkelijk bij de voedselbank te gaan werken, maar ook om, bijvoorbeeld, met roken te stoppen, je werkkamer op te ruimen of, met de feestdagen, een etentje voor je familie of vrienden te organiseren.

Trucs

Hier volgen een paar trucs die je kunt toepassen om uit je comfortzone te komen zodat je mooie plannen tot realiteit kunnen worden.

We blijven even bij het voorbeeld van de voedselbank. Stel je nogmaals voor dat je daar vol overgave pakketten staat uit te delen. Maak er een totale voorstelling van, compleet met alle toeters en bellen die je maar kunt verzinnen (stellingkasten, kartonnen dozen, wat erin zit, de geur van zo'n pak, kleurige etiketten, het geroezemoes van de mensen om je heen, de (neon)verlichting, wat je aan hebt, hoe je haar zit... enzovoort, enzovoort...

Is je beeld helemaal compleet en sta je in je droombeeld lekker te werken, vraag je dan eens af welke hindernissen je zou kunnen tegenkomen vanaf het moment dat je uit je comfortzone stapt tot dat waarop je pakketten staat uit te delen. Met hindernissen bedoel ik zowel de interne struikelblokken (smoesjes: ' 's avonds ben ik te moe,' 'eigenlijk is het wel ver,' 'ik vind de werktijden wel erg vervelend,' 'uitgerekend die dag dat ik mijn leesgroep heb,' 'ze zullen me daar vast te traag/te onhandig/raar vinden,' 'stel dat ik ander werk krijg dan pakketten uitdelen, dan vind ik er niks aan...') als de uiterlijke obstakels ('Ik weet eigenlijk helemaal niet waar een voedselbank is of hoe ik daar achter moet komen,' 'hun werktijden komen me toch niet uit,' 'ik zou niet weten tot wie ik me daar moet wenden,' 'mijn partner maakt bezwaar,' 'de bushalte is veel te ver weg...'). Door je te focussen op de minder aantrekkelijke kanten van je fantasie, en je bezig te houden met de dagelijkse realiteit en de haalbaarheid ervan, door, zeg maar, je roze bril af te zetten, krijgt je project meer realiteitskarakter. En ja, als HSP kan je dat een gevoel van stress bezorgen. Die stress, dat onaangename gevoel, kan ertoe leiden dat je besluit dat het allemaal niet meer hoeft, dat het dus eigenlijk helemaal geen aantrekkelijk idee was, zodat je dan weer veilig terugkruipt in je behaaglijke comfortzone.

  

Is het je zo vergaan, vraag je dan af of je van je plan hebt afgezien omdat je tot het inzicht bent gekomen dat er een te diepe en voor jou onoverbrugbare kloof gaapt tussen je fantasiebeeld en de realiteit, of dat het verwezenlijken van je doel meer energie van je vergt dan je in staat bent om op te brengen, of dat je bent geschrokken van het aantal hindernissen dat je zou moeten overwinnen, ookal lijkt het je nog steeds een fijn idee om bij een voedselbank te gaan werken. Ga in alle rust bij jezelf na of je van je plan wilt afzien, of dat je het ondanks alle moeilijkheden toch wel graag zou willen proberen. In dat laatste geval is de kans groot dat je binnen afzienbare tijd daadwerkelijk bij die voedselbank werkt.

Het is belangrijk om goed te beseffen dat je als HSP bij alle nieuwe dingen die je tegenkomt in het leven stress zult ondervinden. En ja, het is waar, te véél stress is niet goed voor een hoogsensitief mens, maar het is óók zo dat je, wanneer je je niet zo af en toe eens (een beetje) buiten je comfortzone waagt, onmogelijk kunt groeien, dat je onmogelijk nieuwe dingen kunt leren en dat je je als mens niet zult ontwikkelen. Met andere woorden: kleine porties stress zijn wel degelijk aan te bevelen.

Maak een lijstje van de mogelijke hindernissen die je tegen zou kunnen komen, en gebruik dat bij het opstellen van een stappenplan. Elke stap is een doel op zich. Het is belangrijk om daar zo tegenaan te kijken om te voorkomen dat je huizenhoog opziet tegen een schijnbaar onhaalbaar einddoel. Denk eraan dat een HSP zich snel overweldigd voelt door een groot aantal (eventuele) obstakels en naar alle waarschijnlijkheid al snel zal afhaken. Maak er hapklare brokken van door de lat niet hóóg (dus in één stap van je comfortzone naar je baantje bij de voedselbank), maar eerder láág te leggen, zodanig dat je niet verschrikkelijk nerveus hoeft te worden. Lukt een stapje niet meteen, dan kun je dat rustig herhalen tot het wel lukt.

En ten slotte nog dit: Het is een goed idee om bij voltooing van elk stapje even stil te blijven staan en achterom te kijken. Wat heb ik hiermee geleerd? In welk opzicht ben ik wijzer geworden? Door je bewust te worden van je vorderingen zul je steeds meer plezier in het proces gaan krijgen waardoor iets dat aanvankelijk een uitdaging leek je steeds enthousiaster maakt. En zal ik je nog eens wat zeggen? Ook al lukt het je niet om dat baantje bij de voedselbank te krijgen, je zult altijd iets hebben opgestoken van het proces op zich!

Ik wens iedereen hele fijne feestdagen toe! 

Ben je impulsief of juist niet?

‘Ik draaf vaak door en ben dan niet te stoppen. Dan heb ik ergens mijn zinnen op gezet, en rust ik niet voor ik het ook heb. En vervolgens komt vaak de spijt. Is dit soort impulsieve gedrag wel normaal voor een HSP’er?’ Met deze vraag verscheen Nuria op haar eerste consult.

Ze is niet de eerste die bij me komt met een vraag over impulsiviteit, en zo op het eerste gezicht lijken impulsief gedrag en hooggevoeligheid niet bij elkaar te passen. Sterker nog, het lijkt zelfs met elkaar in tegenspraak. Laten we eens kijken hoe het zit.

Aan de ene kant hebben we te maken met het beeld van de HSP’er die erg lang nodig heeft voor hij zover is dat hij een beslissing kan nemen. Dat komt dan doordat hij zo’n enorme hoeveelheid sensoriale informatie binnenkrijgt dat hij door de bomen het bos niet meer kan zien en blokkeert. Het enige wat hij in zo’n geval kan doen is zich terugtrekken, rusten, een eind gaan lopen of iets dergelijks om alle gegevens te verwerken en een plaatsje te geven. Afstand nemen van de brei aan informatie zorgt er vaak voor dat je de boel vanuit een nieuwe invalshoek kunt bekijken en er ineens toch weer greep op krijgt. Het kan echter ook voorkomen dat de lijst van voor- en tegens zólang wordt dat je opnieuw overweldigd raakt, blokkeert en ervoor kiest om de belissing op de lange baan te schuiven.

En dan nu het geval van Nieves. Ze had echt last heeft van haar impulsiviteit en ze vertelde hoe ze er meer dan eens door in de problemen kwam. Het gebeurde regelmatig dat ze dingen kocht die ze eigenlijk helemaal niet wilde hebben of nodig had, en bovendien was ze ‘in een opwelling’ getrouwd met een man van wie ze, zo bleek al snel na het huwelijk, helemaal niet hield. In de loop van de coachingssessies kwamen we erachter hoe ze, wanneer ze iets tegenkomt dat beantwoordt aan een –vermeende- behoefte of noodzaak van haar (natuurlijk betreft het in de meeste gevallen een behoefte of noodzaak waar ze zich niet ècht van bewust is) ze zichzelf bij wijze van spreken al meteen heerlijk ontspannen met een fijn boek op die mooie nieuwe bank ziet zitten, of dat ze zich al helemaal die superinteresante opleiding ziet doen die ze zich werkelijk helemaal niet kan veroorloven, of dat ze de heerlijkste lange wandelingen maakt met een hond die in de publicatie van het plaatselijke asiel haar aandacht trok en waarvoor ze natuurlijk helemaal geen tijd heeft. En dan hebben we het nog maar niet eens over dat ze zich al meteen stralend gelukkig getrouwd zag met de man die ze nog maar net kende en van wie ze heel zeker wist dat hij haar ware Jacob was. De man die een emotionele chanteur met wel erg losse handen bleek te zijn.

Een HSP’er beschikt in de regel over een grote dosis fantasie. Dat is een kwaliteit die hem of haar juist tot levenskunstenaar kan maken. Veel HSP’ers hebben vaak uitstekende en geïnspireerde ideeën. Maar wanneer we zo’n idee, zo’n intuïtie, rechtstreeks omzetten in de daad zonder eerst eens te kijken of de boel wel haalbaar is, lopen we een flink risico ons te vergissen.

We danken ons menszijn aan het feit dat we over drie zielekwaliteiten beschikken: het vermogen om te denken, het vermogen om emoties te beleven en het vermogen om gedachten en emoties om te zetten in daden. In het ideale geval zijn deze drie facetten met elkaar in evenwicht. Gevoelens geven aanleiding tot gedachten, gedachten geven aanleiding tot handelen en omgekeerd. Zeggen we ‘gevoelens’ dan denken we daarbij aan het hart, zeggen we ‘handelen’ dan denken we aan de ledematen en zeggen we ‘denken’ dan denken we natuurlijk aan het hoofd.

Hebben we het over een ‘evenwichtig iemand’ dan hebben we het in feite over iemand die leeft vanuit een innerlijke balans tussen zijn gevoelsleven, zijn manier van denken en zijn optreden. Een verstoring in deze balans kan situaties zoals die van Nieves tot gevolg hebben, maar ook het beeld van de ‘eeuwige twijfelaar’ opleveren. De meeste HSP’ers hebben een rijk gevoelsleven, sterker nog, het zijn vaak mensen die zich in eerste instantie laten leiden door hun gevoel. Hun gevoel is hun motor, kunnen we zeggen. Het valt niet mee om een evenwicht te bereiken wanneer je al veel van de tot je beschikking staande krachten weggeeft aan heftige emoties (want die vreten kracht!), en vaak zien we dan ook nog dat de krachten die overblijven niet evenredig verdeeld worden over de andere twee gebieden –die van het denken en die van het handelen- maar als het ware naar één kant worden gezogen. Dit leidt dan tot een eenzijdigheid in de zin van dat iemand blokkeert door een te veel peinzen zonder dat er een beslissing kan worden genomen (voelen en denken zonder handelen), of wel dat iemand juist heel impulsief is (voelen en handelen zonder denken).

Terugkerend naar de vraag van Nuria, of impulsief gedrag normaal is voor een HSP’er, moeten we zeggen dat het een mogelijkheid is, dat er inderdaad impulsieve HSP’ers zijn, maar dat in de praktijk de meeste hooggevoeligen toch naar de andere variant, die van de aarzelaar, neigen. Wat ook voorkomt is dat je als HSP’er nu eens het ene gedrag, en dan weer het andere gedrag vertoont, afhankelijk van het soort situatie waarmee je geconfronteerd wordt.

In beide gevallen hebben we te maken met een verstoorde balans waar, gelukkig, iets aan de doen valt. Er bestaan coachingstechnieken en vormen van (kunstzinnige) therapie die uitermate geschikt zijn voor het terugvinden van het innerlijk evenwicht. De eerste stap is echter dat je je bewust wordt van wat er innerlijk bij je speelt, dat je je manier van reageren leert herkennen en bekijkt wanneer dit zich voordoet en onder welke omstandigheden.

Mocht je een hooggevoelige coach zoeken die je kan helpen bij het hervinden van je innerlijk evenwicht, aarzel dan niet om vrijblijvend contact met mij op te nemen.