Interview HSP

Een You-tube van een interview over HSP...

HSP en werk

Het is helaas geen uitzondering dat hooggevoeligen overwerkt raken. Ik weet het niet zeker, maar het zou me niets verbazen als bleek dat er onder de hsp’ers gemiddeld meer gevallen van burnout voorkomen dan onder de veel grotere groep van mensen met een doorsnee gevoeligheid. De vraag die dan natuurlijk meteen opkomt is, waaróm dat zo is.

Laten we eerst eens kijken naar de manier waarop de meeste hooggevoeligen zich opstellen in hun werk. De hsp’er is vooral dienstbaar en doet als gevolg daarvan vaak veel meer dan aanvankelijk van hem of haar verwacht wordt. Hij of zij vindt het heel normaal om klusjes van collega’s over te nemen wanneer hij ziet dat een ander ergens mee worstelt. Hoe langer hij dit blijft volhouden, des te vaker zijn omgeving een beroep op hem zal doen. Op den duur gaat men het heel gewoon vinden dat deze hulpvaardige collega allerlei klussen opknapt en wordt er zelfs negatief gereageerd als deze aardige man of vrouw aangeeft dat hij of zij deze keer dat extra werk er echt niet bij kan hebben. Dienstbaarheid is een valkuil die je uiteindelijk kan opbreken.

Veel hsp’ers vinden het moeilijk om nee te zeggen, en ze voelen zich snel schuldig. Je kunt beter ja zeggen, helpen en meer hooi op je vork nemen dan je in feite aankunt, denken ze, dan iemand teleur te moeten stellen en je daarover dan ellendig of egoïstisch te voelen.

Anderen willen helpen is zondermeer een positieve karaktertrek. Mensen die helpen worden ook aardig gevonden, en uiteindelijk is het ook een heel menselijke behoefte om bij anderen in de smaak te willen vallen. Er is echter een verschil tussen willen helpen en jezelf wegcijferen. Wie er een gewoonte van heeft gemaakt zichzelf weg te cijferen is een goede kandidaat voor een burnout.

Wie meer uitgeeft of aan anderen cadeau geeft dan je kunt opbrengen, komt in de problemen. Dat gaat op voor geld, maar het gaat net zo goed op voor de hoeveelheid lichamelijke energie die je tot je beschikking hebt. Je kunt best wel eens een nachtje toe met minder slaap, en twee nachtjes gaat ook nog wel. Maar een hsp’er die langere tijd achtereen te weinig slaap krijgt, wordt snel zenuwachtig en kriegel. Je krijgt dan het gevoel dat je er niets meer bij kunt hebben. En dat is ook zo. Wil je niet ziek worden of overspannen raken, zul je aan dat signaal gehoor moeten geven.

Een hooggevoelige krijgt voortdurend een hoge dosis aan indrukken te verwerken. De tijd om al die prikkels een plekje te geven is beperkt. Je hebt meer tijd nodig dan een doorsnee mens, en omdat onze maatschappij op die doorsnee mens is ingesteld, is de kans groot dat je die extra tijd gewoon niet krijgt. Uit de praktijk blijkt dat  maar weinige hsp’ers zichzelf toestaan om af en toe eens even te kunnen pauzeren, even een eindje te kunnen gaan lopen, te mediteren of een simpele ontspanningsoefening te doen. (Wie daartoe wèl kans ziet zou deze met beide handen moeten aangrijpen!) Slaap is heel belangrijk om al die prikkels die overdag niet verwerkt konden worden alsnog te verwerken. Raak je achterop met slapen, dan stapelen al die onverwerkte indrukken zich op. En dat geeft stress. Opgestapelde stress leidt tot burnout, en burnout is een ziekte die een lange genezingstijd vergt.

Er is een verschil tussen egoïsme om er zelf beter van te worden en gezond egoïsme. Gezond egoïsme is voor een hsp’er: goed voor jezelf zorgen. Let erop dat je niet meer weggeeft dan je opnieuw kunt genereren. Let erop dat je voldoende rust en slaap krijgt. Goed en gezond eten hoort in hetzelfde rijtje. Leer nee te zeggen als je voelt dat iets je te veel wordt. Als je het moeilijk vindt om ronduit nee te zeggen, probeer het dan eens met zinnetjes als: ‘Mag ik daar even over nadenken?’ ‘Vind je het erg als ik eerst mijn eigen werk afmaak? Als ik dan nog tijd over heb, dan wil ik je met alle plezier helpen.’ Dat zijn geen kwetsende antwoorden, dat zijn beleefde en vriendelijke manieren om een beetje ruimte voor jezelf in creëren. In die ruimte zit de mogelijkheid om op een later moment alsnog te beslissen of je iemand wilt helpen of niet. Je krijgt de kans om bij jezelf na te gaan of je de energie ervoor kunt of wilt opbrengen en je kwetst er niemand mee.

Mocht je deze nieuwe houding willen oefenen, dan stel ik mij als coach graag beschikbaar.

Begrijpen we elkaar eigenlijk wel?

Hoe komt het toch dat we elkaar zo vaak niet begrijpen? Spreken we dan niet dezelfde taal? Vanuit het Engels overgewaaide uitspraken als ‘Welk deel van nee begrijp je niet?’ wijzen erop dat zelfs een simpel ja of nee niet altijd overkomt zoals de spreker dat bedoelt en ook zou wensen,  natuurlijk. 

Om te beginnen is het zo dat de meeste mensen wel eens ja zeggen als ze nee bedoelen. Dat er ‘ja’ over je lippen komt wil nog niet zeggen dat je ook ‘ja’ denkt. Als je ‘ja’ zegt en ‘nee’ denkt, zit het er dik in dat je lichaam ‘nee’ tot uitdrukking brengt. Als we bedenken dat uit onderzoek is gebleken dat een boodschap slechts voor iets van 30%  uit verbale taalinhoud en maar liefst voor 70% uit lichaamstaal bestaat, zal duidelijk zijn dat je als ontvanger vooral de denkversie van iemands boodschap meekrijgt en niet zozeer wat hij nu feitelijk zegt. Als je dan ook nog HSP’er bent, is de kans heel erg groot dat de lichamelijke mededeling of de werkelijke intentie van de spreker, voor jou nóg zwaarder weegt dan voor iemand met een doorsnee gevoeligheid.

Het gaat nog verder. Niet alleen ‘luistert’ de ontvanger dus meer naar iemands lichaamstaal, hij luistert ook nog eens door zijn eigen filters. Misschien wíl je juist wel ‘ja’ horen, of juist ‘nee.’ Misschien verwácht je ‘ja’ te zullen horen, of ga je er zondermeer van uit dat iemand ‘nee’ zal zeggen. Tel het effect van de filter op bij de intentie achter de gesproken taal en je hebt een conflict. Zo simpel is dat.

‘Oké, oké, hij zei dan wel nee, maar ik weet dat hij in werkelijkheid ja bedoelde.’ Wie HSP’er is en dit leest kent zo’n soort uitspraak misschien wel van zichzelf. Je zult de eerste niet zijn. Invullen voor de ander is de meeste HSP’ers niet vreemd. Je hebt geleerd op je intuïtie te vertrouwen, en hoewel je daar in de regel goed mee zit, kunnen je de plank ook behoorlijk mis slaan. Of misschien zit je er níet naast, maar om zomaar iets voor iemand anders in te vullen is doorgaans toch niet zo’n best idee. In zo’n geval kun je beter even checken. ‘Ik hoor je nee zeggen, maar op de een of andere manier heb ik het gevoel dat je ergens toch ja bedoelt. Klopt dat, of vergis ik mij?’ Helderheid, vragen om verduidelijking kan heel wat misverstanden of erger voorkomen.

Vreemd genoeg kost het moeite om zo’n vraag te stellen. Ik heb het gevoel dat mensen zich schamen. Wat ik in dat opzicht vanuit mijn coachingpraktijk opmerk, is dat een HSP’er dat soort vragen lastig vindt. ‘Ja hoor, als ik dat vraag vinden ze me natuurlijk stom,’ zei Hannah. ‘Ik ben wel gek, dát ga ik niet vragen. Dan denken ze dat ik doof en achterlijk ben,’  reageerde Jordi toen ik hem voorstelde om dit soort vragen tot een gewoonte te maken. Zowel Hannah als Jordi waren bij me gekomen om beter om te leren gaan met hun hooggevoeligheid. Tijdens de coachingsessies kwam naar voren dat ze, zoals de meeste HSP’ers, snelle invullers waren. Daarbij waren ze ook onzeker en bang om fouten te maken, en wilden ze dat natuurlijk op geen enkele manier laten blijken. Hannah was vooral onzeker in haar persoonlijke relaties, terwijl Jordi, die op een succesvol advocatenkantoor werkt, er alles voor over had om partner te mogen worden, waardoor hij doodsbang was om op wat voor manier dan ook de indruk te wekken dat hij traag van begrip zou zijn, want een succesvolle advocaat is immers flitsend en snel. Zowel Hannah als Jordi raakten vaak betrokken bij misverstanden en conflicten, en ze begrepen niet hoe dan kon, immers, niemand was zo gesteld op vrede en harmonie als zij. Pas toen ze tot het inzicht kwamen dat je als HSP’er uitermate voorzichtig moet zijn met dat invullen, én dat het HSP-eigen is om een zwak zelfbeeld te hebben, konden ze aan de slag met de oefeningen die ik hen gaf. Ze leerden anders op hun intuïtie te vertrouwen waardoor ze zich zekerder gingen voelen. Wat ze ook gingen beseffen was dat vragen om verduidelijking juist een goed idee is – voor henzelf, maar ook voor degene die je een bepaalde boodschap wil overbrengen. Geen mens zal je dom vinden omdat je iets graag helemaal wilt begrijpen.

En degene die zich volledig mag uitspreken zal zich bovendien helemaal begrepen voelen. 

Niemand is gebaat bij een nare stemming, bij misverstanden of conflicten. Duidelijkheid nastreven is een goede manier om dit soort narigheid te voorkomen. Begrijpen en begrepen worden, dat is waar het uiteindelijk allemaal om draait.

Over het ontstaan van conflicten

Wat is eigenlijk een conflict? Dat lijkt misschien een domme vraag, maar laat ik zeggen dat je al met iemand in conflict kunt raken om het simpele feit dat het idee dat jíj van een conflict hebt, verschilt met het beeld dat die ander ervan heeft. Een voorbeeld:

Het is een heerlijke voorjaarsdag en het is vijftien graden. Sofie en Hans praten over het weer. Sofie vindt het warm, Hans verklaart dat hij het nog wel erg fris vindt. De mening van Sofie verschilt van die van Hans als gevolg van het feit dat Sofie de temperatuur anders waarneemt dan Hans dat doet. Nu kan het gebeuren dat Sofie zich verongelijkt voelt omdat ze niet begrijpt dat Hans het niet met haar eens is en dat ze denkt: ‘O, help, conflict.’ Hans haalt alleen zijn schouders maar op en voor hem is er helemaal niets aan de hand. Als je het warm hebt trek je je jas of je trui uit. Klaar.

Het is een simpel en misschien ook wel wat overdreven voorbeeld, maar waar het me om gaat is dat het heel belangrijk is om altijd na te gaan wat bepaalde concepten –zoals in dit geval ruzie, warm of fris- voor iemand inhouden.

Dus, wat is nu eigenlijk een conflict? Er zijn talloze conflicttheorieën, maar over het algemeen kun je stellen dat er sprake is van een conflict wanneer twee of meer mensen doelen nastreven, belangen hebben of waarden voorstaan die niet met elkaar te verenigen zijn.

Terugkerend naar het voorbeeldje van Sofie en Hans, zal het duidelijk zijn dat er in hun geval geen sprake was van een conflict aangezien ze het alleen maar over het weer hadden en er geen doelen, belangen of waarden aan de orde waren. Het was hooguit een meningsverschil. Wat echter wel duidelijk is, is dat er bij conflicten sprake is van fasen die lopen van licht tot zwaar, of anders gezegd, van een meningsverschil tot oorlog. Belangrijk is wel om te beseffen dat veel conflicten beginnen met een heftige emotie. Dit aan de ene kant.

Laten we nu eens kijken naar het thema van de hooggevoeligheid. Als Sofie inderdaad zo ver gaat dat ze denkt dat zij en Hans nu ruzie hebben, dan zou het heel best kunnen dat Sofie een HSP’er is. Hoe kom ik daarbij? Omdat een HSP’er ertoe neigt om alles persoonlijk op te vatten. Zo kan hij bijvoorbeeld denken dat iemand hem expres tegenspreekt om te pesten, dat de ander hem niet voldoende respecteert of hem niet serieus neemt, enzovoort. Hij heeft vooral het gevoel dat er niet echt naar hem wordt geluisterd. Hij ervaart het als een persoonlijke aanval terwijl het dat helemaal niet is. ‘Hij spreekt me altijd tegen.’ ‘Hij luistert nooit echt naar wat ik zeg.’ ‘Mijn mening is natuurlijk weer niet belangrijk.’ ‘Ze vinden me stom, en dat ben ik natuurlijk ook.’ ‘Hij houdt niet van me.’ Allemaal gedachten die rechtstreeks voortkomen uit een gebrek aan zelfvertrouwen en die veelal samengaan met een heftige emotionele reactie.

Als we even stilstaan bij wat zich hier in werkelijkheid afspeelt, dan zien we het volgende: Sofie heeft het warm en Hans vindt het fris. Dat is alles. Sofie neemt de temperatuur op haar manier waar, en haar waarneming is een andere dan die van Hans. Hans heeft met geen enkel woord gerept over het karakter of over de persoonlijkheid van Sofie, laat staan dat hij haar niet meer zou mogen omdat zij het toevallig warm heeft en hij niet. Toch voelt Sofie zich aangevallen en blijft ze vastzitten in haar emotie van niet gehoord, gezien en gerespecteerd worden. Dit simpele verschil in waarneming kan uitmonden in een conflict, oftewel, een situatie van niets kan leiden tot een laaiende ruzie en het einde van een vriendschap of een relatie.

Wat kun je doen als HSP’er? In dit soort situaties zou je je eigenlijk altijd twee dingen moeten afvragen:

·       Wat is er letterlijk gezegd? Of: Wat is er precies gebeurd?

·       Welk deel heb ik er zelf aan toegevoegd? Of: Wat heb ik er zelf bij gedacht vanuit de emotie die het gebeuren bij mij wakkerriep?

Van daaruit kun je jezelf nog meer vragen stellen in de trant van: Heeft de ander eigenlijk wel gezegd dat ik stom ben? Of heb ik dat afgeleid uit de klank van zijn stem zoals die op mij overkwam?  Was het misschien mijn eigen invulling?

Het onderwerp conflicten is bijzonder breed, en dat geldt niet minder voor het thema hooggevoeligheid. In dit artikel heb ik jullie alleen maar een heel klein facetje willen laten zien van hoe een HSP’er een bepaalde situatie op zichzelf kan betrekken zonder dat het ook maar iets met hem persoonlijk te maken heeft, iets waardoor een simpele, neutrale opmerking een nare ruzie tot gevolg kan hebben. Doordat een HSP’er last kan hebben van een zwak zelfbeeld heeft hij de neiging van een mug een olifant te maken. Oftewel: een veelvoorkomende oorzaak van conflicten is de onjuiste interpretatie van een situatie.

Wat kun je verder nog doen? Een goede en effectieve oefening is het observeren van je gedachten in situaties zoals die tussen Sofia en Hans. Ga in gedachten buiten of boven het gebeurde staan en luister en kijk in je herinnering naar wat er is gezegd. Wat gebeurde er echt? Welke gedachte(n) heb ik er zelf aan toegevoegd? Welk gevoel? Een goed moment om dat te doen is kort voor het slapengaan. Ik raad je aan om er een schriftje bij te nemen en je bevindingen op te schrijven. In het begin is het misschien een beetje lastig om werkelijkheid en invulling van elkaar te scheiden, maar je zult zien dat het na een tijdje bijna vanzelf gaat, en dat je daardoor ook veel minder snel in eigen invullingen en onterechte conclusies zult schieten. Geloof me, het leven wordt er een stuk aangenamer op!

En dan nog heel iets anders: In de rechtermarge heb ik een lijstje met vragen gezet omdat ik graag van jullie zou willen weten wat jullie als HSP’er interessante onderwerpen vinden. Mag ik jullie vragen om je mening daar kenbaar te maken? Bij voorbaat hartelijk dank.

Beslissen vanuit de intuïtie

Een week of wat geleden las ik in de bijlage van de krant een artikel over marketing waarin onder andere stond dat een mens gemiddeld 1,8 seconde nodig heeft om, in een winkel, te beslissen of hij een bepaald artikel wil kopen of niet. Diezelfde tijd, stond er verder, heb je nodig om te beslissen of je iemand al dan niet ‘mag.’

Uiteraard vroeg ik me onmiddellijk af hoe dat zit voor een HSP’er. Beslist een hooggevoelige sneller dan dat? Of heeft hij juist meer tijd nodig? Sneller omdat hij meer informatie oppikt van een artikel of van een ander mens? Of wil hij juist meer tijd om alle vergaarde indrukken een plek te kunnen geven?

In hoeverre is een mens eigenlijk vrij in het nemen van beslissingen, en in hoeverre zijn we daarin geconditioneerd? Zijn ‘automatische’ beslissingen hetzelfde als ‘intuitive’ beslissingen? Baseren we onze beslissingen op zorgvuldige overwegingen van pro’s en contra’s, of vertrouwen we juist meer op ons ‘gut feeling’? Gaan we net zo om met triviale beslissingen als met echt belangrijke zaken zoals het kiezen van een partner of het kopen van een huis? En… is dat anders voor HSP’ers en niet-HSP’ers? Hoe is dat voor jullie?

Van alle HSP’ers aan wie die ik deze vraag voorlegde, antwoordde ruim twee derde dat ze doorgaans heel snel, en eigenlijk zonder erover na te denken, tot iets besloten. ‘Als het goed voelt,’ is het enige argument. De anderen antwoordden dat ze kiezen vaak heel moeilijk vinden omdat er ‘voor alles wel iets valt te zeggen.’ Bij doorvragen bleek de eerste groep toch ook over de genomen beslissing na te denken, maar dat gebeurde pas achteraf, wanneer de konsekwenties van de gedane keuze onverwacht heftig bleken tegen te vallen.

Uiteraard is dit een heel breed onderwerp waar talloze boeken over zijn volgeschreven. Waar het mij om gaat is dat HSP’ers graag prat gaan op hun intuïtie, op hun ingevingen of hun ‘gut feeling.’ En ja, de meeste keren hebben ze het goed en nemen ze de beslissing waarvan ook ruimschoots achteraf nog blijkt dat het de juiste was; of in ieder geval, dat ze er vrede mee hebben.

Persoonlijk twijfel ik er dan ook niet aan dat een doorsnee HSP’er een goed ontwikkelde en redelijk betrouwbare intuïtie heeft. Maar intuïtie is nooit waterdicht, dus een beetje wakkerzijn is -denk ik- wel geboden. Stel je voor dat je ooit eens aan iemand werd voorgesteld, en dat diegene toen naar jouw gevoel (je intuïtie?) nogal nors en onvriendelijk was. Het zit er dik in dat je verder niet stilstaat bij dat gevoel, maar zo iemand wel onbewust het etiket van ‘niet aardig, niet interessant’ opplakt. In dat geval is het niet je intuïtie die je die boodschap geeft, maar je eigen –onbewuste- oordeel. Kom je diezelfde mens later, in een andere context opnieuw tegen, dan is de kans groot dat je hem of haar niet eens ziet staan. En áls je hem of haar al opmerkt, is het niet onwaarschijnlijk dat je iets denkt in de trant van: ‘O, daar heb je dat irritante mens weer.’

Kan het zijn dat deze mens zich de eerste keer niet lekker voelde? Dat hij of zij net slecht nieuws had ontvangen? Ik noem maar wat. Wanneer iemand zich zodanig gedraagt dat jij het –onbewust- nodig vindt om daar een negatief label op te plakken, bewijs je jezelf én die ander daarmee geen dienst. Je zou je in die zin een aantal dingen kunnen afvragen:

·       Ís die ander écht onaardig, of líjkt hij me alleen maar onvriendelijk omdat ik niet oprecht in hem/haar geïnteresseerd ben?

·       Heb ik zélf misschien een slechte bui/weinig tijd waardoor het me extra veel moeite kost om iets positiefs in de ander op te merken?

·       Doe ik er juist aan om iemand op een eerste indruk te beoordelen en hem daarbij een blijvend stempel op te drukken? In hoeverre is dat eerlijk ten opzichte van die ander?

·       Gedraag ik me zélf eigenlijk wel altijd en onder alle omstandigheden hetzelfde naar anderen toe? Ben ik op dit moment dezelfde mens als vorige week, vorige maand, vorig jaar of tien jaar geleden? Als ik ben veranderd en gegroeid, kan een ander dan ook niet veranderd of gegroeid zijn?

·       Kan het zijn dat mijn intuïtie niet altijd helemaal zuiver is en gekleurd wordt door mijn eigen gevoel en beleven?

Deze punten ter overweging. En ja, beslissen of je iemand wel of niet mag gebeurt –als we het artikel waar ik in de eerste allinea aan refereerde mogen geloven- binnen de tijd van pakweg twee seconden. Het lijkt me juist voor de intuïtieve HSP’er erg belangrijk om eens wat vaker bij die ‘intuïtie’ stil te staan en er zo nu en dan een vraagteken bij te plaatsen.

Ik wens jullie een fijne februarimaand toe!

Goede voornemens voor HSP'ers?

Dit jaar vierde ik Oud en Nieuw in Spanje waar de mensen, zoals je misschien wel weet, om middernacht bij elke klokslag een druif in hun mond stoppen. Twaalf druiven achterelkaar opslokken brengt geluk in het komende jaar, maar de kans dat je je erin verslikt is groot. Ik vroeg me af of een HSP’er zich eerder verslikt dan een niet-HSP’er, en als dat zo is, of dat dan misschien komt doordat een overvolle mond benauwend aandoet. Gelukkig dat we in Nederland niet de gewoonte hebben om snel achterelkaar twaalf oliebollen naar binnen te werken.

De oliebollen of de druiven worden gevolgd door champagne, de zoenen met de allerbeste wensen en de goede voornemens. En over die goede voornemens wil ik het graag hebben.

‘Die laatste tien kilo eraf,’ ‘Ons eerste huis kopen,’ ‘Nu echt stoppen met roken,’ ‘Minder shoppen en meer sparen,’ ‘De liefde van mijn leven ontmoeten,’ ‘Mijn studie eindelijk afmaken,’ ‘Mijn eerste miljoen,’ ‘Verhuizen naar Frankrijk,’ en ‘Trouwen met Mark in Toscane,’ stond er in een grote advertentie achterop de krant. Wensen die je graag verwezenlijkt wilt zien en waarvan het resultaat veelal afhangt van je eigen mate van inspanning. En om onszelf een extra duwtje in de rug te geven, verheffen we de wens tot voornemen. Het begin van een nieuw jaar is daar traditioneel hét moment voor. Maar of het in emotioneel opzicht daar ook het juiste moment voor is, dat is nog maar de vraag. Ook de uiterlijke omstandigheden die nodig zijn om een intentie te realiseren kunnen op een bepaald moment te wensen overlaten. Traditie is één ding, het juiste ogenblik is heel iets anders.

De praktijk heeft uitgewezen dat van verreweg de meeste goede voornemens niet veel terecht komt. En dat ligt doorgaans niet aan de wens zelf, al kan die natuurlijk op zich veel te hoog gegrepen, en daarmee niet haalbaar zijn. Dat er van goede voornemens vaak weinig terecht komt is te wijten aan een combinatie van het emotionele moment en de uiterlijke omstandigheden.

Velen hebben een drukke en rommelige tijd achter de rug, en voor HSP’ers is de decembermaand op zich al een inspannende en vermoeiende tijd van weinig structuur en stress. Het uitvoeren van een goed voornemen betekent iets nieuws toevoegen aan je leven, en daar is extra energie voor nodig. Aan iets nieuws beginnen, of nieuwe dingen van jezelf eisen wanneer je moe bent, is voor niemand een goed idee, en al helemaal niet voor de hooggevoelige mens. Maar als je het toch wilt proberen, is het misschien verstandig om rekening te houden met een beperkte kans van slagen. HSP’ers hebben de neiging om zich schuldig te voelen wanneer iets (‘alweer niet’) lukt. Soms kun je onbewust onhaalbare eisen aan jezelf stellen om jezelf in je onvermogen bevestigd te zien. (‘Zie je wel, ik deug ook nergens voor.’) In die zin kunnen de goede voornemens van de jaarwisseling een val voor je zijn.

Voor diegenen die het toch nu willen proberen in plaats van een later en rustiger moment af te wachten, de volgende tips:

     Leg de lat niet te hoog. Kijk wat realistisch haalbaar is en hou marges aan.

     Probeer je voornemen op te splitsen in kleine, haalbare stapjes.

     Hou een tijdschema aan voor de vastgestelde stapjes.

     Lukt het niet meteen de eerste keer, probeer het dan gerust opnieuw.

     Beloon jezelf bij elk behaald succes(je).

     Probeer een maatje te vinden; iemand die met je meedoet of die samen met jou je voortgang bij wil houden.

En als het toch niet mocht lukken, bedenk dan dat je mogelijk niet het juiste moment hebt gekozen. Jezelf beloven dat je elke dag tien kilometer zult gaan fietsen als je net zwanger bent, heeft weinig zin. Je voornemen om je huis te schilderen wanneer je net een nieuwe baan op een uur reistijd hebt gevonden, is evenmin een realistisch streven. Niemand zegt dat uitstel afstel moet zijn.

Net zo zou je kunnen overwegen een coach in de arm te nemen die je helpt bij het verwezenlijken van het doel dat je je hebt gesteld. Een HSP-coach die bekend is met de valkuilen en gevoelige plekken van de HSP’er, kan samen met je nagaan of je voornemen realistisch en haalbaar is, en wat de beste manier voor jou is om je doel toch –stapje voor stapje- te realiseren.

De feestdagen

Ze staan weer voor de deur: 'de feestdagen'. Ik heb eens bij een aantal mensen, hsp'ers en niet-hsp'ers, nagevraagd welk gevoel er bij hen opkomt wanneer ze aan de kersttijd en de jaarwisseling denken.

'Gezelligheid' staat bijna bij iedereen voorop. Maar dan, en dat zal geen enkele hooggevoelige verbazen, zien de meeste hsp'ers behoorlijk op tegen de voorbereidingen, de drukte, de organisatie, de boodschappen en ga zo nog maar even door. Veel van de niet-hsp'ers daarentegen verheugen zich juist op precies dezelfde dingen. De laatsten lijken het leuk te vinden om even iets anders te kunnen doen, terwijl bij de eersten nogal wat mensen aangeven dat het verliezen van een normaal vast dagritme hen makkelijk uit evenwicht brengt.

Kan een hsp'er iets doen om niet in de stress te raken? Plannen, tijdig beginnen en zo veel mogelijk delegeren, dat soort oplossingen ligt voor de hand. Verder zou je je kunnen afvragen of het misschien ook eenvoudiger kan dan je aanvankelijk van plan was. De reclamespotjes en de stapels folders willen ons doen geloven dat een kerstdiner van minder dan vijf gangen compleet met de nodige hoeveelheid drank niet kan, dat (dure) geschenken verplicht zouden zijn en dat het kerstfeest geen echt feest is zonder een enorme boom en een versierde tuin of voorgevel. Is dat echt zo?


Is Kerstmis niet het feest van het licht? In de voorchistelijke tijd werd, in afwachting van de geboorte van Jezus, het lengen der dagen gevierd. In de christelijke traditie wordt de geboorte van Jezus gevierd die later Christus ging heten. Allemaal kennen we de beelden van de armoedige stal. Nergens wordt verteld over 5-gangendiners en dure cadeau's. De geschenken die het Kind van de herders ontvangt zijn simpel, zélfs de geschenken die door de drie koningen bij de kribbe worden neergelegd zijn naar verhouding bescheiden. Wat vooral uit de verhalen naar voren komt is ver-wonder-ing en aanbidding, en bij verwonderen en aanbidden gaat het om een innerlijke houding, een innerlijk feest.

Als Kerstmis op die manier, vanuit een innerlijke houding, beleefd en gevierd wordt krijgen stress en paniek veel minder kans. Echte gezelligheid en saamhorigheid hangen niet af van eten, drinken en cadeau's. Het lijkt wel alsof we die attributen hebben verzonnen als afleidingsmanoeuvre om te 'mogen' vergeten waar het met het Kerstfeest in werkelijkheid om gaat. Wie realiseert zich nog dat 'Kerst' in feite 'Christen' betekent?


Ik wens jullie een bijzonder mooie Kerst toe.

(Afbeelding: Fra Angelico, Gabriel -uit altaarstuk, 1430)