Follow your heart!

Hooggevoeligheid en Voice Dialogue

Afgelopen maand was ik eindelijk in de gelegenheid om deel te nemen aan de driedaagse training Voice Dialogue voor Coaches in Amsterdam. Ik zeg “eindelijk” omdat ik, zoals misschien bekend is, in verhouding veel meer tijd in Spanje doorbreng dan in Nederland, en het tot nu toe eigenlijk nooit uitkwam met de data. Diegenen die mij al langer volgen weten mogelijk dat ik me al een tijdje bezig hou met wat ik de “saboteurs” noem, en de methode van Voice Dialogue is een prachtige manier om met die “saboteurs” (die binnen VD “subpersonen” worden genoemd), aan het werk te gaan.

Wat is dat Voice Dialogue nou precies? Je zou kunnen zeggen dat het een andere manier van naar jezelf kijken betreft, een manier om jezelf te zien als een wezen dat uit meerdere, aan je Bewuste Ik ondergeschikte, ikken bestaat. Ieder van ons heeft kanten, facetten of subpersonen die elk een eigen bril hebben waar doorheen ze de wereld beschouwen. Maar dat doen ze dan wèl door jouw ogen. Elke “sub” bedient zich van zijn eigen manier van handelen en denken en houdt er bovendien eigen gewoontes, waarden en regels op na. Zo’n “sub”, die ooit eens in je belevingswereld is verschenen om je ergens bij te helpen of tegen te beschermen, kan op een gegeven moment een soort van stoorzender worden die een bepaalde kwaliteit die je hebt en die graag tot ontwikkeling wil komen, op een irritante manier overschreeuwt... en dat doet hij doorgaans zonder dat je dat zelf in de gaten hebt. Vaak is dit saboterende gedrag redelijk onschuldig, maar soms gaat het veel dieper dan je misschien zou vermoeden.

Het leren (her)kennen van je “subs”,  die alles wat je doet en denkt ongevraagd van commentaar voorzien, kan zijn voordelen hebben. Wanneer je een idee hebt van wie er in jou aan het woord is, wanneer je je daar bewust van bent, kun je vanuit dat bewustzijn (het “aware ego”) gefundamenteerde keuzes maken en, vooral ook, weggestopte en verdrukte kanten van je persoonlijkheid eens wat meer naar voren laten komen.

Een voorbeeld

Om te beginnen moet je weten dat de “subs” altijd met z’n tweetjes komen. Om dat te begrijpen hoef je eigenlijk alleen maar na te gaan welke stemmetjes er door je hoofd schieten wanneer je in een winkel staat en iets ziet dat je eigenlijk wel graag wilt hebben: een boek, een mooie broek, chocola, of die schitterende plant...

‘Hee, kijk, een nieuw boek over hooggevoeligheid... Ziet er interessant uit. Die neem ik.’

‘O ja? Het hoeveelste boek over hooggevoeligheid wordt dat? Hoe veel van die boeken heb je al gelezen en wat ben je ermee opgeschoten? Sterker nog, hoeveel van al die boeken liggen nog op je stapel van ongelezen boeken?’

‘Ja, ja, maar dit is een nieuwe invalshoek, en dat ietwat nuchtere toontje spreekt me wel aan.’

‘Ok, ok. Maar heb je de prijs gezien? Niks afgeprijsd.’

‘Kom op zeg, alsof vijftien euro véél is voor zo’n interessant thema. En voor hoe ik meer inzicht in die hooggevoeligheid van me kan krijgen.’

‘Nou, bedenk dán maar eens wat je allemaal nog meer met vijftien euro kunt doen. En dan bedoel ik echt núttige dingen!’

‘Ik heb hard gewerkt en ik heb dit boek best verdiend!’

Ken je dat soort innerlijke gesprekjes? In theorie kunnen ze echt eindeloos voortduren, net zo lang tot uiteindelijk een van de stemmen het van de andere wint, of tot –en dat is veel beter- het moment waarop het bewuste ego beide kanten op realistische wijze tegen elkaar weet af te wegen en daarmee tot een letterlijk weloverwogen besluit komt.

Hooggevoeligheid-ikken

Binnen de hooggevoeligheid komen we een aantal heel specifieke, krachtig ontwikkelde “subs” tegen: ikken, dus, die het vaak eenzijdig voor het zeggen hebben, en waarbij de sub die er de tegenhanger van is, nog al eens overschreeuwd wordt. Dit zijn bijvoorbeeld de Helper, de Perfectionist, de Controleur en de Inner Critic, ikken die je goedbeschouwd alleen maar willen behoeden voor een afgang, die er alles voor willen doen dat je aardig gevonden wordt en dat de mensen lovend over je spreken. Echt, ze hebben het beste met je voor. Om je een idee te geven van hoe de Helper bijvoorbeeld voor je zorgt en welke andere ik daarbij hoort ,de tegenhanger,  (die bij een HSP’er niet altijd aan zijn trekken komt) volgt hier een voorbeeld waarin beiden wèl evenredig aan het woord komen...

De Helper versus de Autonome

Er is absoluut niets verkeerd aan het helpen van andere mensen of aan het helpen van dieren. In tegendeel. Iemand willen helpen, dat heb ik al veel vaker gezegd, is een bepaald positieve en belangrijke eigenschap. Een ander een plezier doen en de helpende hand bieden, dat soort dingen maakt het leven de moeite waard. Iets voor een ander doen maakt blij, zorgt ervoor dat anderen je aardig vinden en je waarderen, en het kan zelfs zo ver gaan dat je er je werk van maakt. (Denk maar eens aan de verzorgende beroepen of aan de horeca). De “sub” die we Helper noemen is een prettige bondgenoot, maar dat is hij eigenlijk alleen maar zolang zijn tegenhanger zo af en toe eens krachtig op de rem kan trappen.  Die tegenhanger noemen we de Autonome, hoewel de Helper ook goed uit de voeten zou kunnen met een tegenhanger als de Egoïst of met de Rationalist. Als de tegenhanger van jouw Helper niet krachtig genoeg is om tegengas te kunnen bieden wanneer jouw Helper tot echte Uitslover wordt, als jouw Autonome niet in staat is om grenzen te stellen en het hem niet lukt je te laten inzien dat je moet minderen, dan kan dat ontaarden in stress, en vervolgens in allerlei nare kwalen; helaas iets wat onder de hooggevoeligen nog al eens voorkomt. Hier volgt een voorbeeld van een mogelijke dialoog tussen Helper en Autonome waarbij beiden wèl aan elkaar gewaagd zijn:

‘De buurvrouw heeft griep en ze heeft hulp nodig. Ik moet toch naar de super, dus ik neem haar boodschappen wel meteen mee.’

‘Natuurlijk, als ze ziek is moet ze geholpen worden. Heeft ze je gevraagd of je de boodschappen voor haar wil doen?'

‘Dat is niet nodig. Ik weet wat ze lekker vindt en ik neem het gewoon voor haar mee.’

‘Hé, joh, wacht nou eens even! Als je niet op een telefoontje van háár wilt wachten, bel haar dan zelf om te vragen of ze iets nodig heeft.’

‘Maar als ik haar met de boodschappen verras, dan vindt ze dat fijn. Je weet best hoe moeilijk ze het vindt om om hulp te vragen.’

‘Of niet. Misschien heeft ze al aan dochter gevraagd of die de boodschappen wil doen. Als je haar niet belt, als je haar niet vráágt of ze je hulp nodig heeft, misschien dat ze zich dan uiteindelijk wel ongemakkelijk zal voelen in plaats van dat ze blij is met de verrassing. En daarbij, hadden we niet afgesproken dat je op dinsdag alléén maar dingen voor jezelf zou doen om tot rust te komen?’

Als je goed naar deze innerlijke dialoog weet te luisteren, kan je dat helpen om tot weloverwogen beslissingen te komen.

Misschien is het een idee om zo eens te kijken wat jouw favoriete dialogen zijn. Zo lang de interne gesprekken zodanig verlopen dat ze evenwichtig zijn, waarbij de ene “sub” dus even veel gewicht in de schaal weet te leggen als zijn tegenhanger, zit je meestal wel op de goede weg. Maar mocht je je realiseren dat er maar één kant tegen je spreekt, wees dan op je hoede. Waarschijnlijk is dit het geval wanneer je een bepaald gedrag vertoont waar je last van hebt. Als we in dit verband nog eens even naar Helper en Autonome kijken, dan zou het best wel eens kunnen zijn dat Helper zó sterk ontwikkeld is dat de Autonome geen schijn van kans maakt. In dat geval sta je dan mogelijk dag en nacht klaar om de helpende hand te bieden en weet je van geen ophouden; of liever, je weet niet hoe je nee moet zeggen, met alle gevolgen van dien. Wanneer Helper de boventoon voert en de Autonome elk recht van spreken ontnomen heeft, dan ben je een goede kandidaat voor stress en misschien zelfs ook wel voor een burnout...

Het mooie aan de methode van Voice Dialogue is dat de sessies zodanig zijn opgebouwd dat elk van de “subs” die, afhankelijk van het te behandelen thema, hun opwachting maken, onbelemmerd kunnen vertellen wat hen op het hart ligt, wat hun zorg is en wat volgens hen nodig is om de coachee blij en gelukkig te maken. De coach die dit gesprek begeleidt zorgt ervoor dat de subs en hun tegenhangers zodanig liefdevol in het zonnetje worden gezet dat de coachee te horen en te zien krijgt waaróm bepaalde krachten op deze of gene manier in hem werkzaam zijn. Dit zal hem dan begrip en vooral zelfinzicht opleveren.

Luister eens naar je lievelings dialogen

Ik raad je aan om eens te luisteren naar wat jouw vaste innerlijke gesprekken zijn.  Als HSP’er zit het er dik in dat jouw innerlijke dialogen te maken hebben met de Inner Critic (‘Dat kun je toch niet’, ‘Denk maar niet dat je dat gaat lukken’, ‘Je wordt toch niet teruggebeld’, ‘Zie je wel, ik hád je nog gewaarschuwd’...), met de Perfectionist (‘Heb je alles wel goed nagekeken?’ ‘Is de boel echt goed schoon?’ ‘Je wilt toch niet voor gek lopen, hè?) en met de Helper, zoals we dat in het voorbeeld hierboven al zagen.

Vraag je dan ook eens af wat de specifieke taak van een bepaalde “sub” zou kunnen zijn (Hoe, op welke manier helpt hij je? Wat is zijn goede bedoeling en waartegen probeert hij je te beschermen?). Vervolgens zou je je af kunnen vragen in hoeverre zijn aanwezigheid op dit moment in je leven aangebracht en functioneel is (dat hij je in het verleden werkelijk een dienst bewees wil niet zeggen dat zijn steun, werkwijze en argumenten je nu nog van pas komen). En hoe zit het met de tegenovergestelde “sub”?  Hoe zou je die noemen? (Relax, Ontspanning, Zorg voor jezelf, Vrede, Muziek, Schilder, enzovoort). Neem de rol, kracht en functie van de tegenhanger ook eens goed onder de loep. Wat doet hij precies (of niet) en hoe werkt hij of zou hij het liefste willen werken? Heeft hij misschien een beetje extra aandacht nodig?

Wil je meer weten?

Wil je eens onderzoeken hoe het zit met je eigen “subs”? Lijkt het je een goed idee om op die manier meer inzicht te verkrijgen in je eigen manier van functioneren? Misschien voel je dan wat voor een persoonlijke sessie met mij. In tegenstelling tot het gewone coachen dat heel goed via Skype, Google+ of gewoon per telefoon kan, moet een sessie van Voice Dialogue een persoonlijke sessie in levende lijve zijn. Een sessie duurt ongeveer een uur en kost 50 euro.

Misschien wil je ook meer weten van Voice Dialogue. In dat geval raad ik je het leuke boekje van –o.a.- Berry Collewijn,  “Ik ken mijn ikken” aan.  Overigens, als je op 11 mei in Amsterdam bent, is het Theater van de ikken een prachtige gelegenheid om in de praktijk meer van Voice Dialogue te zien.  En dan is er verder natuurlijk ook het werk van Hal en Sidra Stone, de bedenkers van deze fascinerende methode.

Ik wens je een fijne maartmaand toe!

Hooggevoelig: schaamte en schuld

Tijdens de meest recente ontmoetingsavond voor HSP’ers die ik hier op Mallorca organiseer, hadden we het over illusies en het verwezenlijken van je dromen. Het was een opvallend goed gesprek waarin de deelnemers met grote aandacht naar elkaars verhalen luisterden. Was is het toch ontzettend belangrijk om als hooggevoelige zonder (ver)oordelen met elkaar te kunnen praten en ervaringen uit te kunnen wisselen. Immers, het is telkens weer een enorme bevrijding om te horen hoe anderen dezelfde dingen meemaken. We kunnen zo veel van elkaar leren… 

Iemand, die het over het waarmaken van haar droom had, bracht het thema schuldgevoel ter sprake: 

‘Ik wil zo dolgraag een winkeltje met decoratiematerialen beginnen, daar droom ik nu al jaren van. Het moeilijke is echter dat ik dan veel minder tijd voor mijn man en mijn zoontje zal hebben. Die gedachte bezorgt me zo’n intens schuldgevoel dat ik sterk betwijfel of ik ooit voldoende moed zal kunnen opbrengen om iets voor mijzelf te beginnen.’ 

Geknik van een groot aantal van de aanwezigen. 

‘Ik weet dat ik dringend behoefte heb aan tijd voor mezelf, om alleen te zijn met mijn overpeinzingen en om te mediteren. En dan wordt er voor de zoveelste keer aangebeld en ik wéét dat het alwéér mijn buurvrouw is die haar kinderen bij mij komt droppen omdat ze weer eens boodschappen wil doen. Ze belt nooit van te voren om te vragen of het wel uitkomt, en ik weet gewoon niet hoe ik haar moet zeggen dat ik lang niet altijd zin heb om op te passen. Wat ik dan doe? Nou, ik doe alsof ik niet thuis ben, maar het gevolg is wel dat ik me verschrikkelijk schuldig voel.’ 

In beide gevallen heeft het schuldgevoel duidelijk te maken met aan jezelf (durven) denken. We hebben al snel het gevoel dat we heel egoïstisch zijn wanneer we iets voor onszelf doen. HSP’ers hebben bijna altijd die neiging om voortdurend voor anderen klaar te staan, om te helpen, om te dienen… en als we dan eindelijk eens aan onszelf denken dat steekt vrijwel onmiddelijk dat akelige schuldgevoel, en vervolgens ook de schaamte zijn kop op. 

Is het dan zo verschrikkelijk erg om aan jezelf te denken? Ben je automatisch een slecht mens omdat je eens je eigen behoeften durft te honoreren? En heb je daarmee een ander dan kwaad gedaan? Bovendien, ben jij dan echt wel de énige die de ander een helpende hand kunt bieden? 

Je schuldig voelen en je schamen liggen duidelijk heel dicht naast elkaar. “Egoïsme” geldt nog steeds als iets slechts, als iets wat niet hoort. Als je van kinds af aan te horen hebt gekregen dat ‘je niet zo egoïstisch moet doen,’ dan zit het er dik is dat je, eenmaal volwassen, nog altijd dat berispende stemmetje door je hoofd kunt horen schieten: ‘Doe niet zo egoïstisch!’ En als je dan toch iets doet wat voor ‘jouw’ gevoel zelfzuchtig is, dan is daar onmiddellijk dat schuldgevoel weer om je elk plezier te ontnemen. En dan kun je je ook weer schamen. 

Het is goed om anderen te helpen. Heel goed, zelfs. Sterker nog, ik beschouw het helpen van anderen als iets volkomen vanzelfsprekends. Alleen is het misschien een verstandig idee om nog eens –en met nieuwe ogen- naar die schaal van waardeoordelen te kijken die we doorgaans automatisch, zonder erbij na te denken dus, hanteren. Ik ben er een voorstander van om goed in de gaten te houden hóe ver je wilt en kunt gaan in het behulpzaam zijn. Je hebt een bepaalde hoeveelheid energie tot je beschikking, en het is niet slim om –zeker gedurende wat langere tijd- meer van je krachten te vergeven dan je in staat bent om aan te vullen. Als je maar blijft en blijft geven en je niet de kans krijgt of neemt om je accu op te laden, dan doe je jezelf daar zeker geen plezier mee. Ik hoop dat je als HSP’er goed doordrongen bent van hoe enorm belangrijk het is om die innerlijke accu van je goed in de gaten te houden! 

Hou je krachten dus goed in de gaten. Leer voelen hoe ver je kunt gaan. Voel je dat je aan je grens bent gekomen, of te wel, merk je dat je op het punt bent gekomen dat je meer weg gaat geven dan je opnieuw kunt bijtanken, dan kun je met een gerust hart, en zonder je schuldig te voelen ‘stop!’ zeggen. En als je dan iets voor jezelf doet, iets wat je leuk of fijn vindt, iets wat je weer kracht geeft en waarbij je niemand schade berokkent, dan kun je gerust zijn in het besef dat je doet wat nodig is. Sterker nog: als jij goed voor jezelf zorgt en je dingen doet die je een fijn en prettig gevoel geven, dan garandeer ik je dat je daarmee extra kracht opdoet waarna je nóg beter en nóg effectiever kunt helpen… 

Schuldgevoel en schaamte zijn zogenaamd ‘sociale’ emoties, oftewel, het zijn emoties waarvoor je al dan niet in het echt aanwezige andere mensen nodig hebt. Er zijn boeken over vol geschreven, maar waar het mij op dit moment om gaat is het feit dat de meeste HSP’ers het doorgaans afschuwelijk vinden om midden in de aandacht te staan en ze vaak doodsbang zijn om publiekelijk een flater te slaan. Om dat soort situaties te voorkomen kiest de hooggevoelige mens er nog al eens voor om zich aan te passen aan de behoeften van anderen. Hij streeft naar perfectie, naar het vermijden van fouten en geeft (in meerdere opzichten) doorgaans veel meer van zichzelf cadeau dan hij zich in feite kan veroorloven. En dat alles om zich maar niet schuldig te hoeven voelen en om zich maar niet te hoeven schamen. In de regel kiest de HSP'er vaker voor aanpassen, voor gedrag dat schuldgevoel en schaamte zal voorkomen, dan dat hij kiest voor 'gewoon' spontaan zijn en rekening houden met zijn eigen behoeftes (let wel: je kunt natuurlijk ook spontaan kiezen om te helpen, maar dát bedoel ik nu even niet). 

Ik zou je willen voorstellen om eens wat nader stil te staan bij het soort schuldgevoel dat je krijgt wanneer je nalaat iets goeds te doen wat je in theorie gedaan zou kunnen hebben, of bij dat gevoel dat je krijgt wanneer dat innerlijke stemmetje (de 'saboteur') je laat weten dat je ‘wel weer ontzettend egoïstisch’ was. Vraag je dan eens af wèlk deel van dat gevoel ‘schuld’ is, en wèlk deel ‘schaamte’ omdat je iets slechts zou hebben gedaan. 

Luister eens goed naar dat stemmetje dat je laat weten dat dit soort 'zelfzuchtig' gedrag onaanvaardbaar is… Wie zegt dat eigenlijk? Is het je vader die, toen je als kind ongehoorzaam was, boos en verwijtend tegen je uitviel? Of je moeder? Een andere volwassene uit je kinderjaren? Kreeg je straf omdat je zo ‘egoïstisch’ was? Zou je dan ook eens willen kijken naar het oordeel dat er in dat stemmetje besloten ligt? Het zou wel eens zinvol kunnen zijn om je vervolgens af te vragen in hoeverre dat oordeel, dat je als kleuter te verwerken kreeg, nog steeds van kracht is nu je al lang geen klein kind meer bent. 

Elk kind heeft volwassenen nodig die hem helpen bij het leren onderscheiden van wat goed of niet goed, juist of verkeerd, waar of onwaar is. Maar als volwassene beschik je over voldoende innerlijke autoriteit om je eigen schaal van waarden ontwikkeld te kunnen hebben. Het leven en alles wat je erin tegenkomt leert je wat voor jóu goed of niet goed is. 

Om over na te denken 

Weet je waar je je  vroeger voor schaamde? Waar je je nog altijd voor schaamt? (zo kun je je bijvoorbeeld schamen voor het feit dat je zo gevoelig bent, of verlegen of onzeker. Je kunt je schamen voor een afwijkende nationaliteit, accent of huidskleur, voor slechte rapportcijfers, voor het feit dat je je geen merkkleding kunt veroorloven, voor een (mis)daad die je hebt gepleegd (of die een familielid heeft gepleegd), voor een verslaving, voor het feit dat je in het openbaar bent flauw gevallen, enzovoort, enzovoort... 

Kun je een verband zien tussen je hooggevoeligheid en je schaamte?

Kun je, als HSP’er zijnde, een lijst van voor jou geldende, persoonlijke waarden opstellen?  Wat is voor jou als hooggevoelige mens belangrijk?

Wat zijn je huidige behoeften? Waar liggen je grenzen? Hoe verhouden deze zich tot elkaar?

  

Wat kun je doen om je minder schuldig te voelen? 

• Neem een gebeurtenis in gedachten, iets wat je hebt gedaan of hebt nagelaten te doen en het schuldgevoel dat je daarover hebt. Bijvoorbeeld: ik wil mijn eigen winkeltje beginnen, maar ik voel me schuldig over het feit dat ik dan minder tijd voor mijn man en kind zal hebben. Vraag je vervolgens af of er iets is wat je zou kunnen doen om je winkeltje wel te beginnen maar je minder schuldig te voelen. 

• Praat erover. Als we hetzelfde voorbeeld aanhouden, zou het een goed idee zijn om het er eens met je man over te hebben. Breng onder woorden hoe je je het winkeltje voorstelt, wat er volgens jou allemaal bij komt kijken, wat voor jou nodig zou zijn om het toch iedereen (jijzelf inclusief) zo veel mogelijk naar de zin te maken, en vertel ook wat je zorgen zijn. Vaak blijkt dat anderen jouw zorgen helemaal niet (in die mate) delen zodat je je schuldgevoel los kunt laten... 

• In het geval dat je echt iets hebt gedaan dat niet goed of juist was, en dat gevoelens van berouw en schaamte bij je oproept, zit er eigenlijk niet veel anders op dan dat je al je moed vergaart en om vergeving vraagt, of dat je in ieder geval laat weten dat je er spijt van hebt. Als je dan ook nog kunt vragen of er misschien een manier is om het goed te maken, dan zul je zien hoe daarmee de ‘angel’ uit het schaamte- en schuldgevoel verdwijnt en mogelijk plaatsmaakt voor opluchting.

En mocht je nog meer willen lezen over de macht van de saboteurs, dan beveel ik je de volgende artikelen aan: 

• Hooggevoeligheid en motivatie
• De HSP'er en zijn comfortzone
• Hooggevoeligheid en innerlijke saboteurs
• Redder, slachtoffer of aanklager, met welke rol identificeer je je het meest?

Durf je te dromen?

Durf je te dromen? Fantastische YouTube in aanvulling op het artikel van deze maand, Hooggevoelig en wat maakt je enthousiast?

Hooggevoelig en wat maakt je enthousiast?

‘Iets dat wij werkelijk zouden moeten leren, is niet te denken dat wij alleen in onze jeugd de mogelijkheid hebben ons te ontwikkelen; die mogelijkheid hebben we ons hele leven lang tussen geboorte en dood.’

Rudolf Steiner

Wat maakt je blij? was de vraag die ik afgelopen maand op facebook postte. De antwoorden die erop kwamen bezorgden me dat heerlijke, warmte-in-je-hart-gevoel, dat blije gevoel dat de uitwerking heeft van een hoopvol lichtje ergens diep van binnen. Zo stond er onder meer: Thuiskomen na lange tijd weg te zijn geweest, een spontane omhelzing, na een fikse onweersbui naar buiten gaan, de geur van koffie als ik wakker word, aan een nieuw boek beginnen, de zon die doorbreekt, een kopje van mijn kat, iemand een cadeautje geven, bezoek krijgen… Zo kennen jullie vast ook je eigen geluksmomenten. 

Denkend over blijheid in het algemeen, bleef ik steken bij de blijheid van spelende kleine kinderen, bijvoorbeeld van kinderen die ontdekken hoe je blokken moet stapelen, of hoe je een tent kunt bouwen van stoelen en tafels met lakens er overheen. Zo’n stralend gezichtje wanneer de blokkentoren eindelijk heel hoog is geworden en niet is omgevallen, of wanneer de lakens zó zijn gehangen of met knijpers zijn vastgezet dat ze er níet meer afglijden… 

Aan die blijdschap gaat doorgaans een heel bijzonder enthousiasme vooraf, een enthousiasme dat het kind drijft om al spelend steeds nieuwe ontdekkingen te doen. Toen ik in diezelfde facebookgroep vervolgens dan ook de vraag stelde, wat maakt je enthousiast? kwamen er hele andere antwoorden: De ontdekking dat ik talent voor schilderen heb, in een koor zingen, samen met vrienden iets ondernemen, een project opzetten, met een goeie groep mensen een ecodorp stichten, het onderwijs in gaan om kinderen te inspireren, mijn eigen verhaal schrijven… Wat ik aan deze antwoorden beleef is een zekere bezieldheid. En als ik dan naar de herkomst van het woord enthousiasme kijk, dan word ik opnieuw blij van binnen. Enthousiasme komt van het Griekse “en-theos”, in God. Bestaat er een verband tussen dat blije, lichte gevoel, bezieling en “een goddelijke vonk”? Ik denk van wel. 

Zou het niet heerlijk zijn om die kinderlijke blijdschap, dat kinderlijke enthousiasme ook in het latere leven bewust te kunnen beleven? Om het zomaar op te kunnen roepen? Helaas is het zo dat het leven ons een schier eindeloze reeks regels, wetten en waarden oplegt waardoor dat innerlijke vonkje van bezielde creativiteit en van inspiratie beetje bij beetje gedoofd wordt. Je leert aanvaarden en gehoorzamen, en misschien raak je zelfs zo uitgeblust en teleurgesteld dat je alleen nog maar kunt denken dat het leven nou eenmaal een tranendal van slikken en afzien is. Wie zijn enthousiasme verliest trekt zich terug in zijn comfortzone. 

Als je dit leest ben je waarschijnlijk een HSP’er, een hoogevoelig mens. En als HSP’er ben je je er vrijwel zeker van bewust dat het leven weliswaar hele moeilijke momenten kent, maar dat het toch echt wel méér is dan een ellendig tranendal. In de meeste HSP’ers leeft dan ook vaak het verlangen om iets te doen waar de wereld een meer leefbare plek van wordt. Het is niet voor niets dat er zo veel hooggevoelige mensen werkzaam zijn binnen de gezondheidszorg, in het onderwijs, in vrijwilligersorganisaties en op het gebied van de kunsten, om maar eens wat te noemen. 

Zonder enthousiasme, zonder innerlijk warmtevonkje is het moeilijk om je echt blij en tevreden te voelen. Enthousiast zijn, een droom of een ideaal hebben en je daarvoor inzetten geeft een goed gevoel. Enthousiast zijn, een droom en een ideal hebben zorgt dus voor een aantal positieve gevoelens. En niet alleen dát; het geeft ook energie. Slikken en afzien geeft dat niet. Slikken en afzien kóst energie. Iemand die in een dip zit heeft meestal een tekort aan energie; wanneer je het (even) niet meer ziet zitten, brandt je innerlijke pitje laag en teer je op reserveënergie. Ik wil het ook wel omdraaien: als je gedurende zekere tijd meer energie hebt moeten verbruiken dan je weer bij kon tanken, raak je oververmoeid en kom je vanzelf in een dip. HSP’ers gebruiken doorgaans veel energie en nemen onvoldoende tijd om de voorraad weer aan te vullen.

Wat kun je doen om dat warmtevonkje brandende te houden?

Het zal duidelijk zijn dat het niet lukt zo lang je niets kunt vinden om warm voor te lopen. Je zult iets moeten hebben, hoe ogenschijnlijk klein of onbeduidend ook, waar je voor in beweging wilt komen. Een droom (groot of klein) die je altijd hebt gekoesterd. Je zou de zorg op je kunnen nemen voor een huisdier, een hobby ontwikkelen, of besluiten je ergens voor in te zetten. Net zo zou je kunnen denken aan afslanken, stoppen met roken of aan sport gaan doen. Op zich is het begin van een nieuw jaar daar een goed moment voor. Wat voor project je ook kiest, het moet iets zijn waarmee een innerlijke behoefte bevredigd wordt, iets waarmee je je echt kunt verbinden. 

Maar het hebben van een droom en een project is niet voldoende. Je zult ervoor in actie moeten komen. Als je echt wilt dat er iets gebeurt zul je maatregelen moeten nemen: een plan ontwikkelen met het oog op het doel dat je jezelf hebt gesteld. Je kunt natuurlijk ook wachten op een teken of een uitnodiging van buitenaf (noem het goddelijke interventie ;) ) maar als die uitblijft en je droom geen pootjes krijgt, kun je daar niemand de schuld van geven. Zonder zelf verantwoordelijkheid te nemen, zonder uit je comfortzone te komen, kán het natuurlijk zijn dat iemand je iets cadeau doet, maar de kans is groot dat dat niet gebeurt en dat je zelf in actie zult moeten komen. 

Wat je ook nodig zult hebben is zelfkennis. Het doel dat je jezelf stelt moet wel iets zijn dat haalbaar voor je is. Heb je een prachtige droom maar weet je van te voren al dat die naar alle waarschijnlijkheid nooit gerealiseerd zal kunnen worden, dan is het niet handig om daaraan vast te blijven houden. Weet waar je fysieke, emotionele en financiële grenzen liggen. Het is misschien niet zo realistisch om een eigen huis te willen wanneer je geen werk hebt, maar wat je wèl kunt doen, is het kiezen van doelen die je naar die grote droom op weg kunnen helpen. In plaats van “alleen maar” dat huis te willen, zou je dus eerst een vak moeten leren of opleiding moeten doen, en daarna zou het vinden van een baan of het beginnen van een eenmansbedrijfje een volgend doel kunnen zijn zijn. Een doel voor ogen hebben is goed, maar verlies eerdere haalbare stappen (tussendoelen) niet uit het oog. Denk eraan dat het te hoog leggen van de lat tot gevolg heeft dat je eraan onderdoor gaat en je hoogst waarschijnlijk in een dip beland. 

Een (haalbare) droom verwezelijken is mogelijk, maar doe het stapje voor stapje. Iemand die niet hooggevoelig is presteert mogelijk beter wanneer hij voor een flinke uitdaging komt te staan, maar voor een HSP’er is het juist van belang om die uitdagingen níet te groot te maken en om de lat stukje bij beetje hoger te leggen; deelsuccessen werken motiverend en het warmtevlammetje van enthousiasme blijft branden en wordt zo mogelijk nog krachtiger, terwijl het steeds maar net niet halen van het schijnbaar onbereikbare doel ronduit ontmoedigend werkt. 

Waar word jij blij en enthousiast van?

Wat is jouw droom?

Hoe ziet je plan eruit en wat zijn de stappen die je je hebt voorgenomen?

Hooggevoelig en met hart en ziel liefhebben

‘De liefde zoeken is niet je taak; je taak is het zoeken naar, en wegnemen van alle, door je zelf opgeworpen innerlijke hindernissen die je het vinden ervan beletten.’ Rumi

Tot de vele pijnplekken die je als hooggevoelige mens kunt ervaren, behoort het feit dat velen zo intens veel van hun partner kunnen houden dat ze zich met “lichaam, ziel en geest” aan hem of haar geven. En dat intense, je met een ander verbonden voelen, hoeft niet eens beperkt te blijven tot liefdesrelaties, maar kan zich ook voordoen bij diepe vriendschappen of bij bepaalde familierelaties. Als zo’n relatie dan op een gegeven moment ophoudt of uit gaat dan kan dat ongelooflijk veel pijn doen. De positieve kant daarvan (want die is er gelukkig wel) is dat een dergelijke ervaring je innerlijk sterker en emotioneel onafhankelijker kan maken.

Binnen een van de HSP-groepen van facebook liep onlangs een interessante uitwisseling over dit tema, die begon met de volgende vraag: ‘Hoe komt het toch dat HSP’ers zo gevoelig zijn voor stemmingen van een ander, en dat dit zelfs ten koste van je eigenwaarde kan gaan?’ Een goede vraag waarin menigeen zich zal herkennen. Maria, van wie deze vraag afkomstig was, ging verder met te vertellen dat haar vriend,  in het begin van hun relatie, haar overlaadde met complimentjes en attenties en hij alles wat ze deed, dacht of zei even fantastisch vond. Na een poosje echter, namen zijn enthousiasme en steun beduidend af en gebeurde het steeds vaker dat hij kritiek leverde terwijl haar plannen en ideeën, die hij vroeger zo fantastich had gevonden, hem nu bespottelijk en infantiel voorkwamen.  Maria is zich ervan bewust hoe ze, bij elk van zijn negatieve reacties, steeds meer aan zichzelf gaat twijfelen, en ze voelt zich verdrietig en verraden. Ze zegt: ‘En het enige wat ik dan nog kan denken is dat het wel erg triest met mezelf gesteld is, want het is duidelijk dat ik mijn zelfbeeld, mijn gevoel voor eigenwaarde, volledig laat afhangen van hoe anderen mij zien. En als ik “anderen” zeg, dan bedoel ik diegenen die ik als mijn centrum beschouw, als mijn motor en mijn anker.’

Dat laatste is belangrijk, en helemaal als je HSP bent. Het gaat hier om twee thema’s waar de hooggevoelige mens nog al eens op minder aangename wijze mee te maken krijgt. Om te beginnen is dat het thema van het zelfbeeld dat, zoals je misschien wel weet, bij veel HSP’ers aan de zwakke kant is. (Klik voor artikelen waarin ‘zelfbeeld’ ter sprake komt). En ten tweede is er het feit (sterk samenhangend met dat zwakke zelfbeeld) dat hooggevoeligen nog al eens de neiging hebben zichzelf aan anderen ‘te schenken’, om zichzelf weg te cijferen.

Terugkerend naar de vraag van Maria, kunnen we stellen dat haar probleem rechtstreeks te maken heeft met dit schenken van jezelf, met het wegcijferen van wie je bent.  In plaats van voor jezelf te leven, leef je voor een ander. Je schenkt jezelf (je tijd, energie, je levenslust en mogelijk zelfs je geld) aan degene die je lief hebt. Waarschijnlijk ben je je er niet van bewust, maar wat er ondertussen gebeurt is dat je je zwakke zelfbeeld probeert te versterken met alles wat je ontvangt door je in dienst van die ander te stellen. Je teert als het ware op wie die ander is. (‘Kijk eens hoe goed ik ben, ik doe álles voor hem/haar!’) Of, om een beeld te gebruiken: je absorbeert de ander, je zuigt hem bij jezelf naar binnen, waardoor je hem automatisch gaat beschouwen als het middelpunt van je leven, als ‘je centrum, je motor en je anker.’

Je zou een zwak zelfbeeld kunnen zien als een innerlijke leegte, als een holte die gevuld zou moeten zijn met een gevoel van tevredenheid, met de aanvaarding van het prachtige wezen dat je bent. Leegtes willen gevuld worden, dat is nu eenmaal zo. Lukt het je om wat voor reden niet om die innerlijke leegte zelf te vullen, dan kun je je misschien voorstellen hoe je op zoek gaat naar anderen die dat voor je kunnen doen: je absorbeert anderen die je met hun liefde voor jou het gevoel kunnen geven dat je de moeite waard bent. En zeg nu zelf, hoe kun je zo iemand niet alles willen geven wanneer die iemand zich in jouw centrum, in jouw hart bevindt en daar volledig deel uitmaakt van jouw bestaan? De grenzen tussen jou en die ander zijn opgelost, zijn vervaagd; jullie zijn één. De versmelting van twee zielen, een prachtig en romantisch beeld dat jammergenoeg tot een ander tijdperk behoort en nu, in deze tijd van de ontwikkeling van het menselijk ego, niet langer haalbaar is.

Laten we eens kijken naar waarom zo’n mooie versmelting op den duur niet houdbaar is. Maria zei het zal: na een tijdje begon haar partner kritisch en onaardig te worden. Haar vriend, die door haar geabsorbeerd was, begint het benauwd te krijgen. Als jij HSP’er bent en je je in Maria’s woorden herkent, is het heel waarschijnlijk dat je vriend of je vriendin jouw voortdurende en niet-aflatende aandacht na een poosje als beklemming begint te ervaren.  Let wel, ik zeg niets over je bedoelingen die ongetwijfeld goed en zuiver zijn; ik kijk alleen maar even naar hoe je partner (al dan niet bewust) meer en meer het gevoel begint te krijgen dat hij bezig is zijn eigen identiteit te verliezen en dat hij zich misschien zelfs wel gemanipuleerd kan gaan voelen. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat hij op een dag zegt dat hij het weekend weg wil met zijn vrienden, en dat jij daar een probleem van maakt. Je vriend heeft het gevoel dat hij klem zit en zal misschien niet weggaan om jouw gevoelens te sparen. Maar een volgende keer gaat hij wèl, en dan voel jij je verraden…

En zo verging het ook Maria en haar vriend, die in het begin van hun relatie onafscheidelijk waren en alles samen deelden. Maria voelde zich gezien en bemind door haar partner die haar in alles steunde, maar op een gegeven moment vindt er schijnbaar zomaar opeens een omslag plaats en wordt hij kribbig en kritisch. Zij ervaart het als afgewezen worden, maar in werkelijkheid is het alleen maar dat haar vriend ineens “wakker wordt” en merkt dat hij zichzelf kwijt is: hij zet zich af om zijn eigen grenzen te kunnen hervinden die daarvoor met de jouwe waren versmolten. Hij had jouw leegte gevuld (en uiteindelijk vond hij dat aanvankelijk ook meer dan best, want wie heftig verliefd is, die slaapt een beetje, en wie vindt het nou niet heerlijk als iemand dag en nacht voor je klaarstaat…) maar merkt ineens dat hem dat benauwt omdat het ten koste van zijn eigen wezen gaat.

Een gezonde en evenwichtige relatie

Het zal duidelijk zijn dat een gezonde relatie gebaseerd moet zijn op wederzijdse liefde, maar liefde voor jezelf –blij zijn met wie je bent- is minstens even belangrijk. Tevreden zijn met de mens die je bent, met hoe je eruit ziet en met wat je hebt, zónder jezelf op een voetstuk te plaatsen, is gezond. Van jezelf houden betekent ook je grenzen en behoeften kennen en respecteren, innerlijk willen groeien en willen leren van wat de wereld (en vooral onze relaties met anderen) ons voorhoudt.  En natuurlijk is zo’n gezonde relatie ook alleen maar mogelijk zo lang je bereid bent de ander met al zijn goede en minder goede eigenschappen te accepteren.  En zo lang er van wederzijds vertrouwen sprake is; de ander vrij laten en de ruimte geven opdat hij of zij naar behoeven voor zichzelf kan zorgen en aan zijn behoeften tegemoet kan komen. En mocht het dan gebeuren dat de behoeften van de één een conflict opleveren met de grenzen en de behoeften van de ander, dan is het tijd voor een goed gesprek waarbij respect hoog in het vaandel staat.

Aandachtspunten voor de HSP’er

Om als HSP’er tot zo’n gezonde en evenwichtige relatie te kunnen komen zou het raadzaam kunnen zijn om eens naar de volgende (tere) punten te kijken. Mocht je hier en daar iets van je eigen situatie herkennen, misschien is het dan een goed idee om te kijken in hoeverre er iets te veranderen of te verbeteren valt. Praat met je partner om te zien hoe het staat met jullie gevoelens voor elkaar en met ieders behoeften.

• Ben je hooggevoelig, kijk dan eens met extra aandacht naar het beeld dat je van je van jezelf hebt. Is dat zelfbeeld aan de zwakke kant (bij veel HSP’ers is dat zo) dan is dit misschien het moment om daar iets aan te doen. Er zijn talloze goede boeken op de markt, cursussen die zeer de moeite waard zijn en het internet is een uiterst bruikbare bron van informatie. Of wat dacht je van het inroepen van de hulp van een coach?
• Kijk eens met een kritische blik naar je eigen gedrag en ga na of je hobby’s en/of vrienden/vriendinnen hebt laten schieten om je partner een plezier te doen; misschien zelfs zonder dat deze daarom heeft gevraagd. Stel jezelf de vraag of je je anders voordoet dan je in werkelijkheid bent om de man of vrouw te kunnen zijn die je (denkt dat) partner nodig heeft om gelukkig te kunnen zijn.
• Luister ook eens naar dat innerlijke stemmetje om te zien in hoeverre bepaalde facetten van het gedrag van je partner je hinderlijk voorkomen, maar waarover je je mond houdt om een eventuele ruzie te vermijden. Ontdek je irritaties, probeer dan een manier te vinden om erover in gesprek te raken voordat de boel explodeert op een moment dat je dat totaal niet verwacht.
• Hoe veel tijd besteed je aan jezelf en doe je iets waar je van binnen blij van wordt? En dan denk ik vooral aan activiteiten zoals het maken van een mooie wandeling, mediteren, schrijven, lezen, schilderen, muziek maken, pilates, tai-chi, yoga, enzovoort, die weldadig zijn voor de innerlijke verrijking, ‘voer voor de ziel.
• En als laatste tip zou ik je willen voorstellen om je eens in alle ernst af te vragen of je misschien in een van de valkuilen van de HSP’er bent beland, de valkuil van jezelf op te offeren voor de andere mens in de zin van dat je hem of haar met de beste bedoelingen van de wereld elk klusje en elk eigen initiatief uit handen neemt. Ik begrijp heel goed dat je iemand graag wilt bewijzen dat je ontzettend veel van hem of haar houdt en dat je hem of haar het leven zo aangenaam mogelijk wilt maken, maar soms kun je daarin doorschieten en beroof je je geliefde van zijn of haar persoonlijke autonomie. Er zit ook een donker kantje aan dat soort gedrag: als je alles voor iemand doet, dan heb jij de touwtjes in handen en oefen je controle uit, en zou je wel eens, mogelijk zonder het te beseffen, manipulerend bezig kunnen zijn.

Herken je jezelf in dit gedrag, wees dan niet verbaasd als je relatie geen stand houdt, want niemand komt graag in de verdrukking. (Overigens komt het in zo’n geval vaak voor dat iemand roept: ‘…en dat na álles wat ik voor X heb gedaan!’ Precies, daarom dus.). Meer lezen over de rol van ‘redder.’

Lukt het je op positieve wijze met deze tips aan de slag te gaan, dan garandeer ik je dat je relaties een stuk succesvoller zullen zijn!

Hooggevoelig en zo nu en dan een 'dip.'

 'Loop je alleen bij zon, dan zul je je bestemming nooit bereiken.'

Paulo Coelho 

Tekening Samuel Pires

Iets van een week geleden verscheen er op Facebook een post van een interview met de Belgische psychiater Dirk de Wachter. De aanleiding tot dat gesprek was het verschijnen van zijn boek ‘Bordeline times’ dat ongetwijfeld heel was HSP’ers zal interesseren.

De Wachter stelt: ‘We leven momenteel in een opgeklopte maatschappij waarin alles geweldig en fantastisch moet zijn, maar de realiteit is dikwijls heel anders. Iedereen die mee wil tellen moet een winner zijn, en wie durft te bekennen dat het hem wat minder geweldig gaat, die wordt prompt uitgemaakt voor loser, en vaak doet doet zo iemand dan meteen niet meer mee.’ De Belgische psychiater schildert een beeld van onze tijd die zich kenmerkt door een groot aanbod in levenswijzen en ontelbare producten waarbij tegelijkertijd de waarden van vroeger sterk onder druk komen te staan. Als mens wordt je nu veel meer dan vroeger gedwongen om voortdurend keuzes te maken en je eigen normen en waarden te ontdekken. Dat is op zich heel mooi, zegt hij, maar lang niet iedereen kan dat zomaar, en veel mensen ervaren dit als een enorme druk en belasting.’

Iedereen kent wel iemand met problemen, échte problemen. En het is heel best om te zeggen dat je je de dingen niet aan moet trekken, dat je altijd kunt kiezen en dat je positief moet zijn.  Maar hoe zit het met die man of vrouw die zijn of haar weg maar niet kan vinden omdat hij of zij in het immense aanbod verdwaalt? Of, wat dacht je van diegene die, door wat voor oorzaak dan ook, alles kwijt is? Of van dat kind, dat op school zo verschrikkelijk wordt gepest? Of van dat bejaarde familielid die geheel onverwacht zijn dierbare partner is verloren? Ik kan zo nog wel een tijdje doorgaan, maar het zal duidelijk zijn dat in het leven niet alles altijd even fantastisch en geweldig kan zijn. Iedereen maakt wel eens korte of langere perioden mee waarin het niet meezit, waarin de zaken totaal anders lopen dan je verwacht of gehoopt had en het bestaan als een zware last op je schouders drukt. En dan voel je je down. Bedrukt of terneergeslagen. Het gebeurt nog al eens dat we voor dat soort moeilijke momenten de term depressief gebruiken; een woord dat nogal snel ten onrechte gebruikt wordt. Is iemand die zich in een heroriënteringsfase van zijn leven bevindt, die, zeg maar in een periode van bezinning zit, automatisch depressief? Ik denk van niet. Ik zie het meer als een kwestie van uitersten: aan de ene kant zien we dat beeld van fantastisch en super-geweldig, en aan de andere kant komt dan depressief. En net zo lijkt het wel alsof je, als je geen winner kunt zijn, je automatisch een loser bent. De hele middenmoot van grijzen, van nuances, lijkt verdwenen.

En omdat niemand graag een loser is, is het niet ondenkbaar dat iemand, als het eens wat minder goed gaat met hem of haar, hij dat niet wil laten blijken en de indruk zal proberen te wekken dat echt álles even super gaat. Natuurlijk is dit veinsgedrag niet vol te houden, en wat we dan zien gebeuren is dat zo iemand zich meer en meer terug gaat trekken en sociale contacten begint af te houden; immers als je zelf down bent omdat je ergens mee zit, is het moeilijk om al die positieve en enthousiaste verhalen aan te horen zonder je extra teneergeslagen of zelfs schuldig te voelen.

Ik hoor het steeds vaker, de klacht dat mensen ergens mee zitten, dat ze zich helemaal niet zo positief voelen en dat ze eigenlijk een poosje zo min mogelijk willen: geen sociale verplichtingen, geen gedoe en vooral niet nog meer problemen. En als HSP’er kan een dergelijke behoefte rechtstreeks het gevolg zijn van té veel emoties, té veel drukte, té veel informatie en, ja, té veel keuzemogelijkheden. Vergeet niet dat we veel meer informatie binnenkrijgen dan de niet_HSP’er en dat we in verhouding snel overvoerd raken. Maar zo’n behoefte om eens een tijdje wat meer met jezelf en je eigen binnenwereld bezig te zijn en je niet steeds in de buitenwereld te verliezen, kan ook heel goed het gevolg zijn van het feit dat je gewoon mens bent en dat je als mens gevoelig bent voor de natuurlijke ritmen van het leven zelf.

De “dip” als kans

Dag en nacht, de jaargetijden, eb en vloed en ook onze ademhaling zijn slechts enkele voorbeelden van natuurlijke ritmes die ons leven beïnvloeden. Licht en donker, warm en koud, komen en gaan, inademen en uitademen. Na periodes waarin alles meezit en voor de wind gaat, komt meestal wel een fase waarin je het gevoel hebt dat de boel tegenzit en dat alles extra inspanning vergt; een tijd waarin je veel minder behoefte hebt aan uitbundig lachen en zingen. Troost je, dit is normaal. Het is helemaal niet erg dat je geen zin hebt om mensen uit te nodigen of om eens uitgebreid met deze of gene bij te kletsen. Sterker nog, het is zelfs gezond om eens een tijdje met je binnenwereld bezig te zijn, om eens goed over je leven en alles wat zich daar zoals in af speelt na te denken. Het is heel goed om zo nu en dan eens inventaris op te maken van waar je staat in je leven. In zo’n fase voel je je dan down, want dat is de naam die we daar tegenwoordig aan geven. Een dip, zeg maar. En als we dan mensen om ons heen hebben die juist is zo’n opgewekte, blije en “fantastische” fase zitten, worden er al snel vergelijkingen getrokken en kun je het etiket van “depressief” opgeplakt krijgen.

“Down” en “dip” (of met je eigen binnenwereld bezig zijn) is lang niet hetzelfde als depressief. Depressief wordt meestal veel te snel en veel te gemakkelijk gebruikt. Iemand die down is, is niet ziek. Iemand die in een dip zit gaat door een natuurlijk process dat het rechtstreekse gevolg is van de innerlijke ontwikkeling.

HSP of niet, het overkomt iedereen. Je voelt je verdrietig, en soms ook boos, dat hoort erbij. Het is geen goed idee om te proberen dergelijke gevoelens te onderdrukken. Verdrietig en boos zijn mag. Sterker nog: ik vertel je niets nieuws als ik zeg dat alles wat je probeert te onderdrukken níet weggaat of verdwijnt, maar juist alleen maar sterker wordt om dan, op het moment waarop je het het minste verwacht, ineens te exploderen en naar buiten te knallen (met alle nare gevolgen vandien). Onderzoek die verdrietige, die zogenaamd negatieve gevoelens en probeer te ontdekken waar ze vandaan komen. Ga ermee aan het werk. Schrijf erover, teken of schilder ze. Of breng ze via dansende bewegingen aan het licht. Forceer niets en neem verantwoordlijkheid jegens je gevoelens. Het is niet zo als zou je niet meer mee willden doen, het is alleen dat je behoefte hebt aan een poosje alleen met jezelf te zijn om daarna dan weer aan een meer extroverte periode te kunnen beginnen en nieuwe stappen te kunnen doen.

Je zou het ook zó kunnen zien: Je moet een poosje in je comfortzone zitten om daar vervolgens weer uit te kunnen komen. Wanneer je in die confortzone zit ben je in de gelegenheid om aan je persoonlijke innerlijke groei te werken en om nieuwe gereedschappen te leren die je dan, wanneer je zo ver bent dat je een nieuwe stap kunt gaan doen, in de praktijk kunt brengen waardoor je in maatschappelijk opzicht kunt groeien. Van binnen naar buiten. Inademen en uitademen. (Dit zijn de ideale momenten om eens aan een coachingstraject te denken!)

Het is belangrijk om goed te beseffen dat een dip iets heel natuurlijks is. Nogmaals, een dip is geen depressie en je bent niet ziek. Hoe voelt het om de term “dip” te vervangen door “een periode van reflexie” of “een innerlijke inventaris maken”?  Wie de dip neemt als iets normaals, als iets wat deel uitmaakt van het gezonde leven, wie de tijd voor zichzelf weet te nemen en bij zichzelf naar binnen kan kijken, die kan daarmee een echte depressive voorkomen.

Alles wat ik hier zeg geldt natuurlijk niet alléén voor HSP-ers; het geldt voor iedereen. Het is alleen wèl zo dat de HSP’er, op grond van het feit dat hij veel sneller aan zijn emotionele en lichamelijke grens zit, eerder en makkelijker in een dip geraakt dan iemand die minder gevoelig is. Het is dáárom dat het me een goed idee leek om deze gedachten eens op “papier” te zetten en hier te posten.

De gebruikte afbeelding is een tekening van Samuel Pires, een HSP'er uit Spanje. Samuel maakt op verzoek intuïtive afbeeldingen van onderwerpen die hem door zijn "klanten" worden aangereikt. Het geld dat hij hiermee verdient komt ten goede aan zijn studiereis volgend jaar naar Hong Kong. Het onderwerp van de afgebeelde tekening was het verschijnen van mijn boek over hooggevoeligheid, 'La alta sensibilidad, vivir desde el corazón.' Wie geïnteresseerd is in zo'n unieke tekening kan Samuel een mailtje sturen (in het engels of spaans). Zijn adres is: Sampiresroman@gmail.com