Voor vandaag...

‘Als je de waarheid vertelt, hoef je niets te onthouden.’
Mark Twain

Hooggevoeligheid en innerlijke saboteurs

Wanneer ik het over ‘saboteurs’ of over ‘gremlins’ heb, dan doel ik daarmee op storende gedachten als ‘laat ik hier maar niet aan beginnen want dat lukt me toch niet,’ of, ‘dat ben je niet waard,’ of ‘ze houden toch geen rekening met me,’ of ‘wéér niet, dat hád je kunnen weten!’ Gedachten zoals deze, die rechtstreeks voortkomen uit wat de Inner Critic wordt genoemd, kunnen ons het leven behoorlijk vergallen. Wie kent ze niet, de beren op de weg? Er zijn echter nog veel meer beperkende gedachten; zinnetjes die ons worden ingegeven door een heel leger saboteurs -of subpersonen- die voortdurend proberen ons de teugels van het leven uit handen te nemen of te houden. Dat doen ze doorgaans zonder dat we dat in de gaten hebben. Vaak dénken we dat we iets zelf beslissen, maar het komt regelmatig voor dat een innerlijke saboteur een beslissing voor ons neemt. Dat doet hij echter niet om ons te pesten maar om ons tegen allerlei (denkbeeldig) onheil te beschermen. In die zin zou je de saboteur ook een lijfwacht kunnen noemen. 

Om dit soort gedachten te herkennen kan het een goed idee zijn om te proberen ze in categorieën onder te brengen. Bijvoorbeeld, wat dacht je van de Perfectionist? Als hooggevoelige ken je hem waarschijnlijk wel, dat innerlijke stemmetje dat onmiddellijk commentaar levert wanneer iets naar jouw idee niet helemaal goed is (en waar je je dus aan ergert of flink zenuwachtig van wordt). Denk maar eens aan dat schilderij dat niet helemaal recht hangt, aan die taart die niet helemaal gerezen is of aan die losse haar op de trui van degene die voor je loopt… Daar kan die Perfectionist van jou gewoon niet tegen, en hij wil dan ook zo snel mogelijk iets doen om de “fout” te herstellen. Er zijn HSP’ers bij wie deze innerlijke Perfectionist zo sterk ontwikkeld is dat hij ze het leven onnodig lastig maakt: ze zijn voortdurend bezig met de schier onmogelijke taak van allerlei te herstellen en recht te zetten, soms met uitputting (burn-out) als gevolg. 

Er zijn nog andere saboteurs of lijfwachten die veel HSP’ers bekend zullen voorkomen. Wat dacht je van de Pleaser die het iedereen altijd naar de zin probeert te maken? Of van de Controleur die het liefste alle touwtjes in handen houdt omdat hij dan meent te weten waar hij aan toe is en zo (onaangename) verrassingen hoopt te voorkomen? Nóg een saboteur die ik in mijn coachingspraktijk vaak langs zie komen is de Pusher die altijd maar druk-druk is en die als het zusje van Ongeduldig beschouwd kan worden. 

Het is belangrijk om goed te beseffen dat deze saboteurs (er zijn er nog veel meer!) niet je vijanden zijn. Ik zei het al, ze bedoelen het goed en willen je voor allerlei onaangenaams beschermen. In de meeste gevallen zijn ze ergens in je kinderjaren in je komen wonen, op een moment dat hun aanwezigheid, hun stem, werkelijk nut had, bijvoorbeeld om je te laten weten dat er van je werd gehouden waardoor je je veilig kon voelen. 

Laat zo’n ‘lijfwacht’ zich echter horen op een moment waarop zijn mening niet gewenst is, dan wordt hij tot een echte saboteur. Hij laat je dan iets geloven wat in het hier en nu zijn geldigheid heeft verloren en daardoor niet meer waar is. Afgezien van het stemmetje van de saboteur herkennen en beseffen dat jij het niet zélf bent die aan het woord is maar een programmaatje dat je je in je jeugd bij wijze van overlevingsstategie eigen hebt gemaakt, is het een goed idee om met je overbodig geworden helper in gesprek te gaan om hem gerust te stellen. Bedank hem voor zijn hulp en inzicht en laat hem weten dat je nu graag zélf, vanuit je bewuste ego, een mening wilt ontwikkelen of een keuze wilt maken. Wat je beter niet kunt doen is proberen het stemmetje weg te drukken, want alles wat je tracht te onderdrukken of te ontkennen wordt paradoxaal genoeg alleen maar sterker. 

Misschien heb je intussen al een aardig idee van wie jouw favoriete saboteurs of beschermers zijn. Mocht je nog twijfelen, misschien heb je dan wat aan de volgende punten:

•  Bij stress dringt een bepaald gedrag zich als het ware naar voren.   Welk soort gedrag is dat bij jou?
• Vraag eens aan een goede bekende of een familielid wat hij of zij nou typisch gedrag van jou vindt.
• Welk gedrag vertoon je vanuit een pure reflex? Kijk daarvoor eens naar dingen die je al gedaan hebt nog voordat je daar een bewuste, vanuit je ego gestuurde, beslissing toe hebt genomen.

Je zou ook kunnen beslissen om eens een paar coachingsessies te nemen om meer over de werkwijze van jouw saboteurs/beschermers te ontdekken. Sessies via Skype worden steeds populairder en zijn in meerdere opzichten voordelig. Wil je meer weten over het coachen in het algemeen, over HSP of over mijn manier van werken, aarzel dan niet om contact op te nemen.

En mocht je meer over dit onderwerp willen weten, ga dan eens op zoek naar de boeken van Hal en Sidra Stone, die de methode van Voice Dialogue ontwikkelden.

Hooggevoelig en snel beledigd?

Deze maand wil ik het graag hebben over bot en onbeschoft gedrag en over beledigingen, iets waar je als hooggevoelige last van kunt hebben. Elaine Aron schrijft erover, maar ik ken het ook goed uit mijn eigen coachingspraktijk: hooggevoeligen die met dit soort gedrag in aanraking komen, trekken het zich nog al eens aan en voelen zich er dikwijls diep door gekwetst. Dat gekwetste gevoel kan zo ver gaan dat iemand er volledig geblokkeerd door kan raken. Ik kan me nog goed herinneren hoe ik jaren geleden (in de tijd dat ik er nog geen flauw idee van had dat ik HSP ben, laat staan dat ik wist dat er zoiets als hooggevoeligheid bestond) enorm over mijn toeren was en zelfs braakneigingen had toen ik te maken kreeg met road rage en iemand zijn middelvinger naar me op stak. Gelukkig kan ik daar nu om lachen, en natuurlijk is zo’n obsceen gebaar, want dat is het uiteindelijk wel, zodanig ingeburgerd dat weinigen er zich nog druk over zullen maken. 

Inmiddels zijn mij een paar dingen duidelijk geworden. Ik heb geleerd dat mijn manier van reageren met mijzelf te maken heeft. Iemand kan mij alleen maar raken of beledigen wanneer ik mij laat raken of beledigen, wanneer ik mijzelf toesta om me door iemands gedrag aangesproken te voelen. Goed, het mag dan de opzet van die ander zijn om mij te kwetsen, maar het onbehoorlijke gedrag zegt iets over die ander en daar kan ik me niet verantwoordelijk voor voelen. Iemands botheid, gebrek aan manieren of respectloze gedrag ligt bij die iemand en niet bij mij. Ik kan daar niets aan doen en ik kan het niet veranderen. Ik heb ook geleerd dat ik als HSP’er sneller geraakt ben door dit soort gedrag omdat ik behalve het gebaar, behalve het uiterlijke zichtbare gedrag van iemand, vaak ook zijn intentie, zijn gevoel en gedachten áchter dat zichtbare gedrag opvang. Met andere woorden, als HSP’er krijg ik de dubbele laag: gebaar én intentie. En dat kan dubbel hard binnenkomen. 

Niet zelden word je als HSP’er uitgemaakt voor zwak of overgevoelig, en als dat gebeurt voel je je misschien onmiddellijk aangevallen, klein en onvolwaardig. ‘Zwak’ en ‘overgevoelig’ zijn oordelen, en degene die deze woorden uitspreekt oordeelt vanuit zijn eigen perspectief. Wat zo iemand dan in werkelijkheid zegt is: ‘Je bent zwakker/gevoeliger dan ik.’ Dat is wat hij dan denkt: hij dènkt het, maar hij kan niet met zekerheid weten of het waar is. 

Inderdaad, er zijn mensen die vinden dat HSP’ers zwakkelingen zijn. In werkelijkheid is het overgrote merendeel van de hooggevoelige mensen helemaal niet zwak in de algemene zin van het woord, maar zijn ze alleen maar… hooggevoelig. Zwak en hooggevoelig zijn twee totaal verschillende dingen. Alleen, die wetenschap kan niet verhinderen dat een HSP’er nog al eens onder beledigingen en grof gedrag te lijden heeft. Wat is er aan de hand?

Waarom komt een belediging zo hard aan?

·    Het kan zijn dat een nare opmerking hard aankomt omdat hij je (onbewust) herinnert aan iets dat je als kind vaak te horen kreeg. Je wordt uitgemaakt voor ‘slap’, het verwijt komt je bekend voor en je voelt je op slag onvolwaardig en/of schuldig. Is dat het geval dan is er sprake van een oude overtuiging, van iets dat nu niet meer voor je geldt, maar wat nog altijd pijn doet.

·    Het kan ook zijn dat je je gekwetst voelt omdat je een wat zwak zelfbeeld hebt en je zo’n negatieve opmerking automatisch opvat als een bevestiging daarvan. ‘Zie je wel,’ denk je dan, ‘ik deug inderdaad niet. Zijn zien het ook. Ik ben een slappeling.’

·    Een andere mogelijkheid is dat je jezelf graag vergelijkt met anderen, dat je graag deel uitmaakt van een groep maar dat je het gevoel hebt dat je er niet helemaal in past. Dat je toch anders bent. Dat je niet nèt zo goed, leuk, fit, slank of wat dan ook bent als de anderen. Als dat zo is, kan het zijn dat je voortdurend op je tenen loopt en je ‘beter’ voordoet dan je bent. Je voelt je dan niet prettig. In dat geval zie je waarschijnlijk ook je sterke punten niet meer en voel je je alleen nog maar de mindere omdat je je alleen nog maar op je zogenaamde tekortkomingen kunt concentreren. Iemand hoeft dan maar ‘iets’ tegen je te zeggen, en je vat het intens persoonlijk op bent prompt in zak en as. 

Het hangt helemaal van jezelf af of je je aangesproken voelt, of je je bekritiseerd of beledigd voelt. Een opmerking kan onterecht zijn, maar hij kan ook terecht zijn –niemand is immers volmaakt. Het kan best zijn dat iemand iets over je gedrag zegt wat tot op zekere hoogte, of misschien zelf wel helemaal waar is. In die zin is het dan ook verstandig om na te gaan of je iets aan je gedrag zou kunnen veranderen of verbeteren, en je zou die ander dan ook op kalme wijze kunnen vragen of hij bereid is zijn commentaar toe te lichten. 

Voel je je beledigd, gekrenkt, geïrriteerd of gekwetst dan is het misschien een idee om eens goed bij jezelf naar binnen te kijken om uit te zoeken waarom bepaalde woorden je zo van je stuk brengen. Kijk nog eens naar de punten die ik hier boven noemde en ga ermee aan de slag. Begrijp je waar je pijn vandaan komt dan verliezen kritische woorden hun “gif” en zul je er op den duur soepeler mee om kunnen gaan. Je kunt dat kijken alleen doen, of met de hulp van een coach of een therapeut die gespecialiseerd is in het herkennen en ontmaskeren van dit soort gevoelens. 

Als coach die zich met name richt op thema’s die rechtstreeks samenhangen met de hooggevoeligheid, kom ik regelmatig met deze ‘gevoelige’ kwestie in aanraking. Ik wil je graag helpen bij het ontkrachten ervan. Mocht je meer willen weten over het coachen, over mijn manier van werken (via Skype), neem dan gerust contact met mij op.

De HSP’er en zijn behoefte aan tijd voor zichzelf

In het artikel van afgelopen maand kwam ter sprake hoe belangrijk het voor de hooggevoelige mens is om tijd en ruimte voor zichzelf te hebben. Elke hooggevoelige moet zich zonder zich schuldig te voelen op bepaalde momenten kunnen afzonderen om alleen met zichzelf te kunnen zijn. 

HSP’ers hebben de neiging om voortdurend klaar te staan om anderen te helpen, om onmiddellijk in te springen wanneer er in hun omgeving iemand –partner, familielid, vrienden, collega of buur– is die even handen te kort lijkt te komen. Wanneer de HSP’er de ander niet tot dienst kan zijn, en dat geldt in het bijzonder ten opzichte van de partner of zijn kinderen, bestaat de kans dat hij zich schuldig gaat voelen omdat hij niet voor de volle honderd procent kan bijdragen aan het geluk en welzijn van een dierbare. 

‘Ik wil zo graag wat meer aan mezelf denken zonder me daar schuldig onder te voelen. Wat kan ik doen?’ Dit was de vraag waar Laura in haar eerste coachingssessie mee kwam. ‘Je kunt je niet voorstellen hoe ik er soms naar snak om zo af en toe eens alleen te zijn, om me zo nu en dan eens terug te trekken en voor de verandering eens niet beschikbaar te zijn. Er zijn altijd mensen in huis, en er moet altijd van alles gebeuren. Soms voel ik dan een haast onbedwingbare neiging om te gaan gillen, en als ik hier niets aan doe, dan word ik gek.’ En ze besloot met: ‘Weet je, ik kan geen nee zeggen. Ik zal dat toch echt eens moeten leren. Als ik niet heel gauw een begin maak met het op een rijtje krijgen van mijn eigen behoeften en het honoreren daarvan, dan ben ik bang dat ik dit niet zo heel veel langer meer kan volhouden. Ik wil iets doen voor het te laat is.’ 

Laura’s behoefte is duidelijk: om haar emotionele evenwicht te kunnen bewaren heeft ze tijd nodig voor zichzelf, tijd om alleen te kunnen zijn. Elk mens heeft tijd nodig om eens rustig na te kunnen denken, om te kunnen mediteren, om zijn accu op te laden, om te dromen en plannen te maken en gewoon, om eens adem te kunnen halen. Het betreft een algemene behoefte, maar een HSP’er heeft die behoefte eerder en vaker, en ook zullen de periodes van rust en afzondering voor de meeste hooggevoeligen langer zijn dan gemiddeld. Als het je niet lukt de ruimte die je nodig hebt op te eisen, dan zal je humeur daar onder te lijden hebben, ga je je meer en meer aan van alles en nog wat ergeren, krijg je last van toenemende stress en kun je uiteindelijk in een depressie geraken. De kwestie waar het hier om draait is het (h)erkennen van je grenzen en ze bewaken. 

Het kan best zijn dat je partner ‘je altijd nodig heeft’, maar je kunt veel liefdevoller zijn, veel positiever en gezelliger, wanneer je je eigen stukje tijd en ruimte in ere weet te houden. 

Wat kun je doen om je stukje ‘eigen-tijd’ te veroveren?

• Vraag je partner wanneer hij tijd zou hebben voor een belangrijk gesprek. Met het maken van een duidelijke, concrete afspraak (op díe en díe dag, om zo en zo laat en gedurende X tijd) laat je je partner weten dat het om iets serieus gaat, om iets wat je bezig houdt.
• Is het moment van de afspraak aangebroken, let er dan op dat jullie alle twee je mobiel uit zetten, en dat er ook geen radio of televisie aan staat. Jullie willen niet gestoord worden. Probeer zo veel mogelijk een liefdevolle ruimte te creëren waarin het wederzijds respect en vertrouwen voorop staan.
• Begin met je partner duidelijk te maken dat je veel van hem houdt, maar dat, om je ook in de toekomst liefdevol naar hem/haar toe te kunnen blijven opstellen, je het zo nu en dan nodig hebt om je even helemaal terug te trekken. Zeg er vooral heel duidelijk bij dat dit niets met je partner te maken heeft, dat je hem of haar niets verwijt, maar dat het zuiver en alleen iets is dat voortkomt uit jouw emotionele en fysieke behoeften. Het is belangrijk dat je partner begrijpt dat het een kwestie van gezondheid is.
• Omdat je op dat moment waarschijnlijk nog niet helemaal duidelijk hebt hoe veel tijd je precies nodig zult gaan hebben, is het verstandig een proeftijd af te spreken (een maand?) waarin je rustig kunt uitproberen wat voor jou het prettigste aanvoelt.
• Als je het fijn hebt gevonden om zo, vol vertrouwen en respect, met je partner te praten, is het misschien een idee om voor te stellen dit soort gesprekken eens in de zo veel tijd te herhalen. Om te beginnen zou je dat kunnen doen om verslag uit te brengen van de proeftijd waarin je experimenteerde met het creëren van ruimte voor jezelf.
• Maak van deze bijzondere emotionele gespreksruimtes met je partner gebruik om hem of haar te vragen of hij of zij misschien ook onderwerpen heeft om met jou te delen, onderwerpen die bij kunnen dragen aan het emotioneel welzijn van jullie relatie.

Deze communicatietechniek, waarbij intimiteit, respect en vertrouwen voorop staan, is ideaal voor het uitspreken van emotionele behoeften die je anders maar moeilijk te berde kunt brengen. 

Let op: Het gebeurt nog al eens dat de HSP’er de neiging heeft zijn emotionele behoeften er op de meest ongeschikte momenten ‘uit te flappen’, op momenten waarop we eigenlijk van te voren al weten dat je toch niet wordt gehoord. Als dit gebeurt, dus, als je er iets belangrijks uitgooit op een totaal ongeschikt moment (bijvoorbeeld op het moment dat we de kamer uitlopen, of wanneer je partner op het punt staat om de voordeur achter zich dicht te trekken om naar zijn werk te gaan), en als er dan dus inderdáád geen acht op je woorden wordt geslagen… kijk dan uit! Pas op dat je jezelf daarmee dan niet bevestigd gaat zien in negatieve overtuigingen van het soort ‘Zie je wel, ze geven niet om mij!’ of ‘Ja, hoor, ik wíst het wel, ze luisteren niet naar me want ik ben het niet waard, dus ik zal nóg meer mijn best voor de ander moeten doen.’ Jullie weten best dat dit soort gedachten zuivere onwaarheden zijn die rechtstreeks uit een zwak zelfbeeld voortkomen. Immers… hoe kunnen ze nu naar je luisteren als je niet bewust de nodige maatregelen treft om je ervan te verzekeren dat je gehoord wordt?

HSP’er zoekt HSP’er, of juist niet?

Soms lijkt het wel eens alsof er bepaalde thema’s in de lucht zitten. Zoals jullie misschien wel weten, ik ben HSP-coach, schrijf meerdere blogs en ben ook actief in een aantal facebookgroepen voor hooggevoeligen. Het thema dat ik de afgelopen weken verschillende keren op die drie gebieden meer dan eens tegenkwam is dat van de relatie. Zo kwam ik vragen tegen als:

• ‘Om de zoveel tijd heb ik dringend behoefte aan tijd voor mijzelf. Dan wil ik gewoon alleen zijn. Dat wil nog al eens voor spanning zorgen. Kennen jullie dat?’

• ‘Is een HSP’er beter af in een LAT-relatie? Ieder in zijn eigen huis?’

• ‘Ik vind het ontzettend moeilijk om dag in, dag uit dezelfde mens om me heen te hebben, ook al hou ik nog zo veel van hem. Soms denk ik wel eens dat hooggevoeligen niet in de wieg zijn gelegd voor vaste, stabiele relaties. Zijn er meer mensen die dat zo beleven?’

De mens is een social wezen, en de hooggevoelige mens is dat in het bijzonder. Onder andere dankzij het contact –zijn relaties- met andere mensen heeft hij de mogelijkheid om iets dat als een probleem, als een moeilijkheid wordt ervaren, te veranderen en tot een kwaliteit te transformeren waardoor zijn hooggevoelige gave tot zijn recht kan komen. Dat wil echter in het geheel niet zeggen dat, zoals ook al uit de bovenstaande vragen blijkt, het hebben van intenstief contact met andere mensen makkelijk zou zijn.

De mensen die we op onze levensweg tegenkomen helpen ons ontdekken wie we zijn, wat onze positieve kanten en nog te ontwikkelen lastige kanten zijn, wat we nodig hebben, wat we prettig en fijn vinden en ook datgene waar we moeite mee hebben. Het ligt voor de hand dat je partner, degene op wie je verliefd bent en die verliefd op jou is en met wie je een relatie begint, iemand is die je een prettig gevoel geeft. Je kunt je met je partner identificeren, en door dat prettige gevoel dat hij of zij je geeft, voel je je belangrijk en weet je dat je ertoe doet. Dat je telt. Je wordt gezien. Om dat prettige gevoel, dat gevoel van gezien en bemind te worden, zo lang mogelijk te kunnen beleven, kies je er al dan niet bewust voor de minder prettige kanten van je nog kersverse partner, zeg maar die facetten waarmee je je niet kunt identificeren, niet te zien of in ieder geval te negeren. Maar hoe langer deze relatie duurt en hoe meer jullie onderlinge band zich verdiept, des te lastiger wordt het om die voor jou onaangename kanten te blijven ontkennen. Sterker nog, je gaat er, precies omdát je je er niet aan probeert te ergeren, juist alleen nog maar meer aan irriteren.

Wanneer we verliefd worden doen we dat omdat we als een magneet worden aangetrokken door al die facetten in de ander waarmee we ons volledig kunnen identificeren. We voelen ons heerlijk, in de zevende hemel, we hebben het gevoel van thuis te zijn gekomen. Ineens weet je zeker dat je leven van nu af aan één groot feest zal zijn; je hebt je tweelingziel gevonden en samen kunnen jullie de wereld aan. Je straalt en je bent intens gelukkig.

Als hooggevoelige mens heb je nog al eens de neighing om je vaak al heel snel met hart en ziel aan de ander te schenken, en de mate van identificatie met je partner is zo groot dat je het gevoel hebt één met hem of haar te zijn. In deze fase van versmelting is het je volkomen om het even of je partner HSP is of niet. Het duurt een tijdje voordat de schaduwzijden van de relatie zichtbaar worden. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat je lief een dynamische persoonlijkheid heeft en meer actie nodig heeft dan waar jij behoefte aan hebt. Dit was natuurlijk van begin af aan al zo, maar je zat er niet zo mee omdat je door je enthousiasme voor al het nieuwe en opwindende over voldoende extra adrenaline beschikte om zijn of haar tempo bij te kunnen benen –een tempo dat dus boven het jouwe ligt. Of het kan gebeuren dat de ander jouw aanvankelijk inconditionele overgave als vanzelfsprekend is gaan beschouwen en er gewoon vanuit gaat dat je tot in lengte van dagen (bijna) alles voor hem of haar blijft doen of blijft oplossen, dus ook wanneer je moe bent, of wanneer je eigenlijk eens eventjes een poosje alleen zou willen zijn, of als je gewoon eens zin hebt om iets met je vriendinnen of vrienden te doen. En zo zijn er natuurlijk nog tientallen voorbeelden te verzinnen.

Dit soort momenten, de momenten waarop het anders-zijn van de hooggevoelige mens zichtbaar wordt, zijn doorgaans de momenten dat de HSP’er zich het soort vragen begint te stellen als die welke we aan het begin van dit artikel zagen. Waar komen die vragen dan vandaan? Vragen als deze zijn het rechtstreekse gevolg van het feit dat de HSP’er een aantal zeer specifieke behoeften heeft. En wanneer de hooggevoelige man of vrouw niet goed weet welke die behoeften zijn en hoe hij of zij die behoeften moet honoreren en bewaken, dan zal de liefdesrelatie meestal geen lang leven beschoren zijn.


De behoeften van de HSP’er 

De hooggevoelige mens voelt zich goed wanneer hij vanuit het midden, vanuit zijn centrum kan functioneren. Dat innerlijke evenwicht zorgt ervoor dat hij overprikkeling de baas kan en stress weet te voorkomen. Daarvoor zal er aan een aantal basisvoorwaarden voldaan moeten worden. Een aantal van die basisvoorwaarden zijn:

• Minstens acht uur slaap.
• Het kunnen handhaven van een duidelijke ritmische structuur die de dagindeling bepaalt. 
• De beschikking hebben over een plek om je alleen en in alle rust terug te kunnen trekken. 
• Tijd vrij kunnen maken voor díe momenten die onmisbaar zijn voor het ‘voeden van de ziel’, zoals contact met de natuur, meditatie, yoga of, bijvoorbeeld, de een of andere artistieke bezigheid.

Zo lang de HSP’er de mogelijkheid heeft om aan die basisvoorwaarden te voldoen, zal het weinig of niets uitmaken of zijn of haar partner ook hooggevoelig is. Evenmin zal er sprake zijn van een behoefte om misschien toch maar te gaan latten. De spanning ontstaat met name wanneer de hooggevoelige mens niet duidelijk heeft wat nu precies zijn behoeften zijn of hoe hij deze moet bewaken en handhaven. De spanning steekt de kop op en neemt toe wanneer er sprake is van een onduidelijke of gebrekkige communicatie en wanneer het respect jegens de behoeften van ieder van de partners ontbreekt. 

Elke relatie is anders. Immers, elk mens is anders, is uniek. Er zijn geen regels en je kunt onmogelijk stellen dat een HSP’er zich alleen maar prettig kan voelen met een partner die ook hooggevoelig is. Je kunt ook zeggen dat hij juist géén hooggevoelige partner zou moeten hebben. We zijn dan ook méér dan alléén maar hooggevoelig, en afgezien van de basisvoorwaarden die voor elke HSP’er zo belangrijk zijn om in acht te nemen, zal hij of zij daarnaast ook individuele behoeften hebben waar rekening mee gehouden moet worden. 

Ik zei het al, relaties zijn om van te leren en om van te groeien. Het zal niet vaak gebeuren dat je je altijd voor de volle honderd procent helemaal gelukkig voelt. Als het je lukt om juist díe momenten waarop er iets ‘mis’ is, open en vanuit een positieve, onderzoekende houding te benaderen, geef je jezelf daarmee een mooi groeicadeau. 

Het zal dus duidelijk zijn, er bestaan geen recepten voor de liefdesrelatie van de hooggevoelige mens. Er zullen altijd HSP’ers zijn die het liefste een andere HSP’er aan hun zijde hebben, en net zó zullen er hooggevoeligen zijn die zich beter voelen met een niet-HSP’er als partner omdat er dan misschien meer uit hun handen komt. Maar één ding is duidelijk: een relatie zal nooit lang stand houden als je, als HSP’er, niet je eigen grenzen kent en die weet te bewaken, als je een goede communicatie niet tot een van de hoogste prioriteiten hebt gemaakt en als er tussen jou en je partner geen sprake is van wederzijds respect. 

Er is echter iets wat nóg belangrijker is dan dit, en dat is dat jij, als HSP’er, vooral een diep respect voor jezelf zult moeten koesteren. Jij bent namelijk de enige die weet wat jij op een bepaald moment en onder bepaalde omstandigheden nodig hebt. Wil je als HSP’er een langedurige en stabiele relatie hebben, dan zul je over de nodige zelfkennis moeten beschikken en zul je daarnaast in staat moeten zijn om op duidelijk en kalme wijze uit te leggen wat er aan de hand is en waar je behoefte aan hebt. Je kunt niet van je partner –of van je ouders, je kinderen of collega’s- verwachten dat ze automatisch zien en begrijpen waar jij op een bepaald moment mee zit en wat je nodig hebt. Iedereen beziet de wereld vanuit zijn eigen optiek, vanuit zijn eigen context. We zien de ander doorgaans niet hoe hij of zij zichzelf beleeft, maar zoals wij hem tegen de achtergrond van onze eigen ervaringen beleven, en omgekeerd. En als je dat beseft en daarmee rekening kunt houden, zul je begrijpen hoe enorm belangrijk het is om steeds maar weer uit te leggen hoe jij als HSP’er jouw wereld ervaart. En de enige die dat kan, dat ben je dus zelf. 

Het kan een goed idee zijn om hulp te vragen bij het ontdekken van je persoonlijke behoeften en bij het leren bewaken van je grenzen. Je zou daarvoor heel goed kunnen aankloppen bij een HSP-coach die veel ervaring heeft met dit soort werk. Enkele sessies kunnen al voldoende zijn om tot een beter zelfinzicht te komen en communicatietechnieken te leren. Uiteraard wil ik je als HSP-coach graag helpen en ben ik voor dit soort sessies beschikbaar.

HSP en eenzaamheid

Het nieuwe jaar is alweer bijna twee weken oud, maar toch wil ik iedereen alsnog een goed jaar vol hooggevoelige kracht, licht, geduld, gezondheid en wijsheid toewensen.

In meerdere HSP-fora, maar ook in enkele mails die mij de afgelopen dagen bereikten, werd gesproken over de eenzaamheid die vooral tijdens de feestdagen zo intens beleefd kan worden.

Zo was er iemand die schreef:

'Ik wens iedereen een goed nieuw jaar. Ik hoop dat niemand zich zo verschrikkelijk eenzaam heeft gevoeld als ik op oudejaarsavond, met al mijn familie en vrienden om mij heen.'

Ik vermoed dat dit veel HSP’ers bekend voorkomt.

De feestdagen, de periode vanaf Sinterklaas tot en met Driekoningen, betekenen voor veel hooggevoeligen een tijd van stress en verplichtingen.

Met vrienden en familie feestvieren heeft vele kanten. Het vooruitzicht op gedeelde gezelligheid is doorgaans iets om je op te verheugen. Maar het plannen, inkopen, voorbereiden en daarbij steeds kijken tot waar je kunt gaan en je grenzen blijven bewaken, dat valt niet altijd mee. Het gebeurt nog al eens dat de HPS’er zich laat overrompelen door verzoeken van anderen, terwijl het ook lastig kan zijn om alle publiciteit die er in dit jaargetijde over de mensheid wordt uitgestort, kritisch te blijven bekijken. Zo wordt de indruk gewekt dat ‘echte gezelligheid’ alleen maar mogelijk zou zijn met stapels (grote en dure) cadeaus, grote hoeveelheden –bijzonder- eten, veel drank en natuurlijk ook die feestelijke kledij.

Kijken we dan ook eens naar de basisbehoeften van de doorsnee HSP’er, dan wordt al snel duidelijk dat het een en ander niet verenigbaar is. Bij “echte gezelligheid” denkt hij immers veel meer aan rustig en relaxt, een klein en select gezelschap, eenvoud, een goed gesprek en mogelijk enige introspectie.

Iemand anders schreef:


'Op oudejaarsavond voelde ik me, ondanks alle mensen om me heen, zo intens alleen dat ik niet anders kon dan me terugtrekken op mijn kamer om in alle rust een beetje te lezen en te schrijven, terwijl de anderen in de woonkamer luid aan het feesten waren.'

En hoewel het een feit is dat er ook hooggevoeligen zijn die dol zijn op feestvieren met dansen en luide muziek, en die dat zelfs zo nu en dan echt nodig hebben om zich eens helemaal uit te kunnen leven, ligt de behoefte van de meeste HSP’ers toch eerder op het gebied van een meer ingetogen sfeer.


Je eenzaam voelen met veel mensen om je heen, hoe kan dat?

De mens, dat weten we allemaal, is een social wezen. Een social wezen heeft behoefte aan contact met andere mensen. Maar wat wil dat precies zeggen? Wat bedoelen we met dat woordje ‘contact’? Om te beginnen hebben we elkaar als mensen nodig om aan de meest elementaire basisbehoeften te kunnen voldoen: zo kunnen we bijvoorbeeld niet zonder boer, zonder bakker en zonder alle mensen die nodig zijn om onze huizen te bouwen. We hebben mensen nodig die in de meest ruime zin werk voor ons verzetten, en net zo moeten wij werk voor anderen doen. We kunnen niet zonder mensen die vaardigheden en talenten bezitten die wij zelf niet bezitten, en net zo zijn anderen die ónze vaardigheden niet bezitten en nodig hebben weer op óns aangewezen. We vullen elkaar aan en we zijn van elkaar afhankelijk voor onze primaire lichamelijke en geestelijke behoeften en voor onze veiligheid. We dragen bij aan het bestaan van anderen, en anderen dragen bij aan ons bestaan.

Daarnaast hebben we vrienden nodig, en collega’s, om ons gewaardeerd te kunnen voelen, om te weten dat de dingen die we doen zinvol zijn. We willen ons kunnen identificeren en ergens bij kunnen horen, en daarvoor zoeken we aansluiting bij grotere groepen (wij zijn hooggevoelig!). Het besef ergens bij te horen, ergens deel van uit te maken, geeft een gevoel van zekerheid en wie ergens bij hoort voelt zich minder alleen.

Vanaf dat punt begin je je met anderen te vergelijken. Het is een bijzondere gewaarwording dat je dingen met anderen deelt, maar dat je tegelijkertijd toch ook juist heel anders bent. Dat je jezelf bent en niet de ander. Jij bent jouw eigen IK. En jouw eigen IK is niet hetzelfde als het IK van die ander. Dat lijkt voor de hand te liggen, maar het grappige is dat we er dan vaak onmiddellijk weer toe neigen om vooral te letten op al die facetten die we met de ander gemeen hebben. Zo lang we ons concentreren op onze raakvlakken met de ander voelen we ons minder alleen.

Laten we weer eens naar de feestdagen kijken. De meeste hooggevoeligen hebben een sterke behoefte aan echte verbinding met andere mensen. Oppervlakkig contact is in de regel niet wat ze primair zoeken. Oppervlakkige gesprekjes zijn misschien wel een poosje leuk – voortdurend diep en intens contact hebben kan hondsvermoeiend zijn- maar het is niet iets wat de HSP’er op de lange duur bevredigt. De hooggevoelige heeft doorgaans meer ‘voeding’ nodig, en daarnaast wil hij ook graag meer ‘voeding’ kunnen geven. De Kersttijd, die begint met de adventsweken en eindigt met het feest van Driekoningen, geldt voor veel hooggevoeligen als een hele bijzondere tijd van het jaar. Het is een tijd waarin je doorgaans wat meer bij jezelf naar binnen kijkt. Bepaalde waarden zoals oprechtheid, rechtvaardigheid en naastenliefde, worden op een dieper niveau beleefd. De manier waarop deze feestdagen in reclames worden afgebeeld, komt in veel gevallen op ons over als vals en leugenachtig. De overdaad, de frivoliteit en de valse schone schijn stroken niet met die innerlijke waarden. Het is dan ook niet ondenkbaar dat we ergens het verlangen koesteren om juist deze tijd, de Kersttijd, te vieren zoals deze oorspronkelijk bedoeld is. In mijn vorige nieuwsbrief schrijf ik hier wat meer over.

Bevinden we ons in een gezelschap dat Kerstmis anders wil vieren dan wij, dan kan het gebeuren dat er niet wordt voldaan aan die, zo kenmerkende HSP-behoefte van het maken van verbinding. Anders gezegd, je kunt je niet identificeren met de groep: we zoeken naar wat we met anderen gemeen hebben, maar in dit geval wordt die behoefte in onvoldoende mate bevredigd. We staan dan met lege handen, of liever, met een leeg hart. En een leeg hart staat gelijk aan eenzaamheid.

De werkelijke intelligentie werkt in stilte, zegt Echkart Tolle. Het werkelijke begrijpen vindt plaats in stilte. De eenzaamheid is stilte, en het is de ontmoeting met jezelf, met die IK van je allerdiepste kern. En ja, zeker in het begin is zo’n ontmoeting niet altijd even leuk –het kan zelfs een angstige ervaring zijn. Misschien vind je die IK die je daar diep van binnen tegenkomt wel helemaal niet zo leuk en aardig, en in die zin is het alleen maar een begrijpelijke reactie om die IK niet onder ogen te willen zien. Het is echter daar, diep van binnen, waar we als mens kunnen groeien. Alleen wanneer we de moed opbrengen om te proberen onszelf te zien zoals we echt zijn –en dan niet alleen onze mooie en dappere kant- met al onze angsten en tekortkomingen, met onze duistere facetten en onhebbelijkheden, kunnen we bewust besluiten om dingen in onszelf te overwinnen.

De reclame, om daarop terug te komen, wil ons doen geloven dat het triest en zielig is om alleen te zijn. Je zou dat dus moeten zien te voorkomen, lijkt het. Erger nog, het lijkt haast wel alsof je iets verkeerd zou doen, of dat je een slecht mens zou zijn als je de feestdagen liever niet zonder mensen doorbrengt, of als je je gewoon liever afzondert tijdens het feestgedruis. Alsof je op zijn minst raar of zonderling zou zijn als je gewoon liever alleen wilt zijn. En dat is een leugen.

We worden alleen geboren en ook sterven doen we alleen. En dat is niet zielig of triest. De behoefte om zo nu en dan eens alleen te willen zijn is een intens menselijke behoefte, net zoals het met anderen willen delen en samen willen zijn een intens menselijke behoefte is. En leren om met jezelf alleen te kunnen zijn, om dat alleen zijn aan te kunnen, is dat ook. De eenzaamheid leren waarderen, beste HSP’ers, is dan het volgende stapje.

Als hooggevoelige mens hebben we het nodig om ons van tijd tot tijd eens helemaal af te zonderen. Nog los van het belangrijke feit dat je beetje bij beetje meer over jezelf gaat ontdekken en mogelijk besluit om met die zelfkennis aan de slag te gaan, is bewust gekozen eenzaamheid voor de HSP’er een medicijn. Alleen zijn met jezelf is voor velen –en voor de een meer dan voor de ander- dé manier om je batterijen op te laden en om je creativiteit te wekken en te cultiveren. Die noodzaak is er uiteraard het hele jaar door, maar mogelijk heb je er juist in de Kersttijd extra behoefte aan. Dat is dus niet raar of vreemd, maar het sluit aan bij het sterke innerlijke verlangen dat veel hooggevoeligen kennen, namelijk, het verlangen om de donkerste maand van het jaar op een zinvolle en bevredigende wijze te beleven. Ik wil dit artikel graag besluiten met het tweede deel van de uitspraak van Eckhart Tolle:

In de stilte bevinden zich de creativiteit en de oplossing voor velerlei problemen.

Ik wens jullie een goede januarimaand toe!

Kerstmis

Amper nog drie dagen te gaan, en het is Kerstmis. Ik wens jullie een paar bijzondere dagen toe met volop gelegenheid om te genieten van kalmte en rust, van het goede van het hier en nu, en dat in het gezelschap van jullie dierbaren. Ik hoop dat jullie eventuele drukte en stress buiten de deur zullen kunnen houden en er gelegenheid is om zo nu en dan eens even tijd voor jezelf te nemen. 

Dit schrijf ik omdat ik in mijn omgeving uitspraken heb gehoord als ‘Voor mij kunnen die feestdagen niet snel genoeg voorbij zijn,’ of ‘Nou, al dat gedoe hoeft voor mij helemáál niet,’ en ‘Als het aan mij lag, dan zaten we alweer ergens halverwege januari.’ 

Zijn we vergeten hoe we van deze speciale feestdagen moeten genieten? Zijn we het verleerd? Weten we dan niet meer wat de betekenis van Kerstmis is? Wegen de verplichtingen, de verwachtingen van de anderen en de stress van het bereiden van de meest prachtige gerechten en alles wat daarbij komt kijken, zwaarder dan de viering van de geboortedag van Christus, of de geboortedag van het Licht, het feest van de Vrede? 

Ik stel voor om eens een paar minuutjes tijd voor jezelf te nemen om je af te vragen wat Kerstmis voor jou betekent. Als je wilt en als je kunt, ga dan eens even rustig zitten, sluit je ogen, haal een paar keer diep adem, ontspan je, luister naar de stilte van binnen en vraag je af….

• Wat betekenen deze dagen voor mij? Draait het om het geven en ontvangen van geschenken? Draait het om het vieren van een geloofstraditie? Om het vieren van het leven zelf? Om het samenzijn met familie en vrienden? Om de bewustwording van alles wat er in de wereld gaande is? Om de belangenloze liefde voor je medemens? Laat je gedachten hier over gaan en luister naar wat er in je opkomt.

• Hoe wil ik deze dagen vieren? Als je eenmaal duidelijkheid hebt verkregen over wat deze dagen voor je betekenen, kun je bedenken hoe je ze bij voorkeur door zou willen brengen. Wat is belangrijk voor jou? Laat je gedachten eens gaan over wat je eigenlijk wilt doen, wat je diep van binnen nodig vindt, en of dat strookt met wat er (volgens jou) door de omgeving van je wordt verwacht. Maar al te vaak laten we ons uitsluitend, of voor een groot deel leiden door ‘verplichtingen.’

 Heb je duidelijk gekregen wat de Kersttijd voor je betekent en hoe je deze dagen wilt doorbrengen, maak dan een plan waarbij je streeft naar het vinden van een evenwicht tussen de échte verplichtingen enerzijds, en je eigen behoeften anderzijds. Je eigen gevoelens, je binnenwereld, je ziel – ze zijn belangrijk. Dit is de tijd van het jaar om eens extra goed voor dat deel van jezelf te zorgen.

Vereenvoudig. Het is echt niet nodig dat alles volmaakt is. Vraag om hulp, delegeer en schrap alles wat gewoon te veel of niet noodzakelijk is. De voorbereidingen kunnen vast ook wel (voor een deel) gezamenlijk worden gedaan zodat ze deel gaan uitmaken van het feest; probeer dan het contact en de verbinding met anderen te laten prevaleren boven de perfectie en de stress.

En mocht je besluiten jezelf iets cadeau te willen doen, wat zou je dan zeggen van een beetje tijd om wat rust te nemen, om eens een poosje kalm adem te halen, om je te ontspannen en om innerlijk te verjongen. Om je batterijtjes op te laden. Dat zijn de beste cadeautjes die je jezelf kunt geven want je houdt er energie, vreugde en een positieve instelling aan over, oftewel, alles wat je nodig hebt om optimaal van het Feest van het Licht te kunnen genieten.

Beste mede-HSP’ers, ik wens jullie oprecht een speciale Kersttijd met innerlijke kalmte en rust, en spiritueel bewustzijn toe.